Sorry, this entry is only available in Tiếng Việt. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Cứ 3 trẻ em đến trường thì có 1 trẻ mắc cận thị –  con số này đang tăng lên từng năm và ngày càng xuất hiện ở lứa tuổi nhỏ hơn. Nhiều bậc cha mẹ chỉ phát hiện con bị cận khi thị lực đã giảm đáng kể, lúc đó việc kiểm soát và điều trị trở nên khó khăn hơn rất nhiều. Hiểu đúng về cận thị ở trẻ em từ nguyên nhân, dấu hiệu nhận biết đến các giải pháp phòng ngừa và kiểm soát hiệu quả , chính là bước đầu tiên và quan trọng nhất để cha mẹ bảo vệ đôi mắt của con. Bài viết dưới đây từ đội ngũ bác sĩ Bệnh viện Mắt Quốc tế DND  Bắc Giang sẽ giúp bạn nắm rõ tất cả những điều cần biết.

1. Cận Thị Học Đường Là Gì? Tình Trạng Báo Động Ở Trẻ Em Việt Nam

Cận thị là tật khúc xạ phổ biến nhất ở lứa tuổi học đường, xảy ra khi trục nhãn cầu phát triển dài hơn bình thường khiến hình ảnh hội tụ trước võng mạc thay vì đúng trên bề mặt võng mạc. Kết quả là trẻ nhìn xa mờ trong khi nhìn gần vẫn bình thường.

Tại Việt Nam, tình trạng này đang ở mức đáng lo ngại. Cả nước hiện có khoảng 5 triệu trẻ em mắc các tật khúc xạ về mắt, trong đó cận thị chiếm tỷ lệ lớn nhất. Tỷ lệ trẻ em từ 6- 15 tuổi bị cận thị lên đến 20 – 40% tại khu vực thành thị và 10-15% ở nông thôn. Điều đáng lo ngại hơn là độ tuổi mắc cận thị ngày càng trẻ hóa,  nhiều trẻ đã bị cận từ trước khi vào lớp 1.

Nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời, cận thị ở trẻ em có thể tiến triển nhanh và dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như thoái hóa võng mạc, bong võng mạc, tăng nhãn áp hay đục thủy tinh thể khi trưởng thành.

2. Nguyên Nhân Gây Cận Thị Ở Trẻ Em

Cận thị không chỉ do “học nhiều” như nhiều người lầm tưởng. Thực tế, đây là kết quả của nhiều yếu tố tác động đồng thời:

Di truyền: Nếu cha hoặc mẹ bị cận thị, nguy cơ con bị cận cao hơn đáng kể so với trẻ có cha mẹ bình thường. Nếu cả hai cha mẹ đều cận, nguy cơ này lại càng tăng cao.

Thói quen nhìn gần kéo dài: Đây là nguyên nhân chính trong thời đại hiện nay. Trẻ dành quá nhiều thời gian đọc sách, học bài, sử dụng điện thoại, máy tính bảng và xem tivi mà không có thời gian cho mắt nghỉ ngơi. Việc mắt phải điều tiết liên tục trong khoảng cách gần kéo dài sẽ thúc đẩy nhãn cầu phát triển dài ra, dẫn đến cận thị.

Thiếu thời gian hoạt động ngoài trời: Nhiều nghiên cứu cho thấy trẻ em tiếp xúc với ánh sáng tự nhiên và nhìn xa thường xuyên có tỷ lệ mắc cận thị thấp hơn rõ rệt. Ánh sáng mặt trời kích thích giải phóng dopamine ở võng mạc,  chất có tác dụng kiểm soát sự phát triển của nhãn cầu.

Tư thế học tập sai: Ngồi học cúi gằm mặt, khoảng cách mắt đến sách quá gần, ánh sáng học tập không đủ đều là những yếu tố trực tiếp gây căng thẳng cho mắt và thúc đẩy cận thị tiến triển.

Thiếu ngủ và dinh dưỡng kém: Trẻ thiếu ngủ, đặc biệt trong độ tuổi 7- 9 và 12- 14 tuổi, có nguy cơ bị cận thị cao hơn. Chế độ ăn thiếu vitamin A, C, E, kẽm và các khoáng chất cần thiết cũng ảnh hưởng xấu đến sức khỏe thị giác của trẻ.

3. Dấu Hiệu Nhận Biết Sớm Cận Thị Ở Trẻ – Cha Mẹ Đừng Bỏ Qua!

Trẻ em, đặc biệt ở độ tuổi tiểu học, thường không nhận ra bản thân đang nhìn kém hơn vì các em chưa có khả năng so sánh. Nhiều trẻ còn giấu cha mẹ vì sợ bị mắng hoặc không biết đó là vấn đề cần được khám. Vì vậy, cha mẹ cần chủ động quan sát và nhận biết các dấu hiệu sau:

– Nheo mắt hoặc nghiêng đầu khi nhìn bảng trên lớp hay xem tivi từ xa

– Hay tiến lại gần màn hình tivi hoặc ngồi sát vào sách khi đọc

– Thường xuyên dụi mắt, nhức mắt hoặc mỏi mắt sau khi học

– Nhức đầu thường xuyên, đặc biệt sau giờ học

Kết quả học tập giảm sút mà không rõ nguyên nhân –  trẻ không nhìn rõ bảng nên không theo kịp bài giảng
Hay hỏi lại những chữ hoặc hình ảnh trên bảng mà bạn bè nhìn thấy bình thường
Tránh các hoạt động ngoài trời đòi hỏi nhìn xa như thể thao, vui chơi

Khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu nào trên đây, cha mẹ nên đưa trẻ đến gặp bác sĩ nhãn khoa để được kiểm tra thị lực chuyên sâu, không nên chờ đến kỳ khám sức khỏe định kỳ tại trường.

4. Cận Thị Ở Trẻ Nếu Không Được Kiểm Soát Sẽ Gây Ra Hậu Quả Gì?

Nhiều bậc cha mẹ nghĩ rằng cận thị chỉ là “đeo kính rồi thôi” nhưng thực tế không đơn giản như vậy. Nếu cận thị không được phát hiện sớm và kiểm soát đúng cách, hậu quả có thể kéo dài suốt cuộc đời của trẻ:

Ảnh hưởng đến học tập: Trẻ không nhìn rõ bảng, không theo kịp bài giảng, dần mất tự tin và giảm sút kết quả học tập. Đây là hệ lụy trực tiếp và rõ ràng nhất.

Độ cận tăng nhanh: Trẻ bị cận ở độ tuổi càng nhỏ, độ cận càng có xu hướng tăng nhanh qua từng năm, đặc biệt trong giai đoạn 6- 14 tuổi khi nhãn cầu đang phát triển mạnh. Trẻ không đeo kính hoặc đeo kính sai độ sẽ khiến tình trạng tiến triển nhanh hơn.

Biến chứng nguy hiểm khi trưởng thành: Cận thị nặng (trên 6 diop) làm võng mạc bị kéo mỏng, tăng nguy cơ bong võng mạc, thoái hóa điểm vàng, tăng nhãn áp (glôcôm) và đục thủy tinh thể,  những bệnh lý có thể dẫn đến mù lòa vĩnh viễn.

Hạn chế nghề nghiệp tương lai: Cận thị nặng ảnh hưởng đến khả năng theo đuổi một số nghề đặc thù như phi công, cảnh sát, quân đội hoặc các ngành đòi hỏi thị lực tốt.

5. Giải Pháp Toàn Diện Cho Cha Mẹ –  Phòng Ngừa Và Kiểm Soát Cận Thị Ở Trẻ

5.1. Tăng Thời Gian Hoạt Động Ngoài Trời

Đây là giải pháp được các chuyên gia nhãn khoa hàng đầu thế giới nhất quán khuyến nghị. Cha mẹ nên khuyến khích con tham gia các hoạt động ngoài trời tối thiểu 2 tiếng mỗi ngày –  không nhất thiết phải là thể thao cường độ cao, chỉ cần đi dạo, chơi ngoài sân hay tham gia các trò chơi vận động dưới ánh sáng tự nhiên. Ánh sáng mặt trời có tác dụng kích thích mắt nhìn xa và kiểm soát sự phát triển của nhãn cầu một cách tự nhiên.

 

5.2. Xây Dựng Thói Quen Học Tập Đúng Cách

Cha mẹ cần hướng dẫn và nhắc nhở trẻ duy trì những thói quen bảo vệ mắt khi học bài:

– Khoảng cách từ mắt đến sách hoặc vở: tối thiểu 30 cm
– Khoảng cách đến màn hình máy tính: khoảng 50- 60 cm
– Ngồi thẳng lưng, vuông góc với ghế, không cúi gằm mặt xuống bàn
– Không nằm đọc sách hoặc dùng điện thoại trong bóng tối
– Đảm bảo ánh sáng học tập đầy đủ, không quá chói cũng không quá mờ

5.3. Áp Dụng Quy Tắc 20- 20- 20

Sau mỗi 20 phút nhìn gần (đọc sách, học bài, dùng điện thoại), cho trẻ nhìn ra một vật ở xa khoảng 6 mét trong 20 giây để mắt được thư giãn. Sau mỗi 60 phút học tập, nên cho trẻ nghỉ ngơi 5- 10 phút, đứng dậy đi lại và nhìn ra ngoài cửa sổ.

5.4. Kiểm Soát Thời Gian Sử Dụng Thiết Bị Điện Tử

Điện thoại, máy tính bảng và tivi là những “kẻ thù” lớn nhất của đôi mắt trẻ trong thời đại hiện nay. Cha mẹ nên giới hạn thời gian sử dụng màn hình của trẻ theo từng độ tuổi và kiên định trong việc thực thi quy định này. Tuyệt đối không để trẻ dùng điện thoại trong bóng tối hoặc trước khi đi ngủ.

5.5. Bổ Sung Dinh Dưỡng Tốt Cho Mắt

Chế độ ăn đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe thị giác. Cha mẹ nên bổ sung vào khẩu phần ăn của trẻ các thực phẩm giàu vitamin A (cà rốt, khoai lang, rau bó xôi), vitamin C (cam, ổi, dâu tây), vitamin E (hạt hướng dương, hạnh nhân), omega-3 (cá hồi, cá thu) và kẽm (thịt đỏ, hạt bí).

5.6. Đưa Trẻ Khám Mắt Định Kỳ

Đây là giải pháp quan trọng nhất mà cha mẹ không thể bỏ qua. Trẻ đang trong độ tuổi học đường nên được khám mắt định kỳ ít nhất 1–2 lần mỗi năm. Trẻ đã bị cận thị cần kiểm tra 6 tháng 1 lần để cập nhật độ kính và theo dõi sự tiến triển. Việc đeo kính đúng độ,  không phải đeo kính thiếu độ hay không đeo kính  mới là cách bảo vệ thị lực đúng đắn và ngăn độ cận tăng nhanh.

6. Các Phương Pháp Kiểm Soát Tiến Triển Cận Thị Hiện Đại

Ngoài đeo kính gọng thông thường, hiện nay có nhiều giải pháp y tế hiện đại giúp kiểm soát và làm chậm sự tiến triển của cận thị ở trẻ em:

Kính Ortho-K (kính áp tròng ban đêm): Trẻ đeo kính áp tròng đặc biệt trong khi ngủ, kính sẽ tạm thời định hình lại giác mạc giúp nhìn rõ suốt cả ngày mà không cần đeo kính. Đây cũng là phương pháp được chứng minh có hiệu quả trong việc làm chậm tiến triển cận thị.

Thuốc nhỏ mắt Atropine nồng độ thấp: Bác sĩ nhãn khoa có thể chỉ định nhỏ mắt Atropine nồng độ 0,05% hàng ngày – một phương pháp đã được nghiên cứu và chứng minh giúp làm chậm đáng kể sự gia tăng độ cận ở trẻ em. Phương pháp này cần được thực hiện dưới sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ.

Kính đa tròng và kính áp tròng kiểm soát cận thị: Được thiết kế đặc biệt để giảm gánh nặng điều tiết của mắt, phù hợp với trẻ em đang trong giai đoạn cận thị tiến triển nhanh.

Cha mẹ không nên tự ý áp dụng bất kỳ phương pháp nào mà không có chỉ định của bác sĩ nhãn khoa chuyên khoa.

Đưa Con Đến Khám Mắt Tại Bệnh Viện Mắt Quốc Tế DND Bắc Giang

Bệnh viện Mắt Quốc tế DND  Bắc Giang là địa chỉ chuyên khoa mắt hàng đầu tại tỉnh Bắc Giang, với hơn 14 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực nhãn khoa. Tại đây, trẻ em sẽ được:

– Kiểm tra thị lực toàn diện bằng hệ thống thiết bị hiện đại
– Chẩn đoán chính xác tình trạng cận thị và các tật khúc xạ đi kèm
– Tư vấn phác đồ kiểm soát cận thị phù hợp với từng độ tuổi và mức độ tiến triển
– Theo dõi định kỳ và điều chỉnh phương pháp điều trị kịp thời

Đừng để cận thị học đường âm thầm ảnh hưởng đến tương lai của con. Hãy chủ động đặt lịch khám mắt cho bé ngay hôm nay!

_________
BỆNH VIỆN MẮT QUỐC TẾ DND – BẮC GIANG International Eye Hospital
🏥 Địa chỉ: Lô YT, Khu dân cư phía Nam - P. Bắc Giang - Tỉnh Bắc Ninh.
☎️ Điện thoại: 02046 25 26 27
🌐 https://bacgiang.matquocte.vn
🏨 CS1: 128 Bùi Thị Xuân – Hai Bà Trưng – Hà Nội.
📬 CS2: Lô YT, Khu dân cư phía Nam - P. Bắc Giang - Tỉnh Bắc Ninh.
📬 CS3: Số 250 Trường Chinh - P. Lê Thanh Nghị - TP. Hải Phòng.
📬 CS4: 147 - 147B - 147Bis Trương Định - P. Nhiêu Lộc - TP. Hồ Chí Minh.