🗓Thursday October 15th, 2026

(Tiếng Việt) Loạn thị ở trẻ em: Dấu hiệu nhận biết và cách ngăn ngừa biến chứng

Sorry, this entry is only available in Tiếng Việt. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Trẻ em là đối tượng rất dễ mắc các tật khúc xạ, trong đó có loạn thị. Tuy nhiên, do sự chủ quan hoặc thiếu hiểu biết của cha mẹ, các dấu hiệu bệnh ở giai đoạn đầu thường bị bỏ qua làm tăng mối nguy hại cho thị lực trẻ.

Để giúp phụ huynh chủ động bảo vệ đôi mắt của con, Bệnh viện Mắt Quốc tế DND Bắc Giang sẽ tổng hợp các dấu hiệu loạn thị ở trẻ và giải pháp ngăn ngừa biến chứng hiệu quả trong bài viết  dưới đây.

Loạn thị ở trẻ em là gì?

Loạn thị ở trẻ em là một tật khúc xạ xảy ra khi giác mạc (lòng đen) hoặc thủy tinh thể của trẻ không có độ cong tròn hoàn hảo. Bình thường, giác mạc của mắt sẽ có hình chỏm cầu đối xứng và tròn đều giống như một quả bóng rổ. Độ cong hoàn hảo này giúp các tia sáng đi vào mắt được hội tụ chính xác tại một điểm duy nhất trên võng mạc, truyền lại hình ảnh sắc nét cho não bộ.

Tuy nhiên, đối với trẻ mắc loạn thị, giác mạc bị mất đi hình dáng chuẩn như trên mà bị cong lệch, móp méo và thuôn dài thành hình oval giống như một quả bóng rugby (bóng bầu dục). Với hình dạng khác thường này, các tia sáng khi đi vào mắt không thể tập trung tại một điểm mà bị phân tán, hội tụ tại nhiều điểm khác nhau (có thể ở trước, ở sau hoặc ngay trên võng mạc). Hệ quả là trẻ bị loạn thị sẽ nhìn thấy hình ảnh bị mờ nhòe, méo mó.

Một đứa trẻ hoàn toàn có thể đồng thời vừa bị loạn thị, vừa mắc thêm cận thị hoặc viễn thị. Tình trạng này sẽ khiến thị lực của trẻ bị suy giảm nghiêm trọng nếu không được phát hiện và có phương pháp điều chỉnh sớm.

Dấu hiệu trẻ nhỏ mắc loạn thị cha mẹ cần biết

Do trẻ con nhỏ chưa thể diễn đạt được hết những bất thường về mắt mình gặp phải nên cha mẹ rất dễ bỏ qua. Để xác định chính xác tình trạng mắt, cha mẹ cần đưa con đi khám mắt ngay nếu thấy các biểu hiện dưới đây:

  • Than nhìn mờ mọi khoảng cách: Trẻ nhìn vật thể bị nhòe, méo mó hoặc biến dạng dù ở khoảng cách xa hay gần.
  • Hay nheo mắt: Con hành động nheo mắt, chớp mắt liên tục hoặc nghiêng đầu, vẹo cổ để cố nhìn rõ hơn.
  • Kêu nhức đầu, mỏi mắt: Trẻ hay than đau vùng trán và hai bên thái dương sau tập trung học bài, viết bài hoặc xem tivi.
  • Hay chảy nước mắt: Trẻ gặp hiện tượng chảy nước mắt.
  • Nhìn một thành hai: Trẻ thấy hiện tượng nhìn đôi (song thị).
  • Trẻ cúi sát sách vở: Con hay cúi để mắt gần sách vở để cố nhìn rõ.

Và một điều các cha mẹ cần lưu ý là nên trao đổi với thầy cô giáo để theo dõi sát sao biểu hiện học tập của con trên lớp (như việc chép bài chậm, đọc sai chữ trên bảng). Việc phát hiện sớm tình trạng loạn thị ở trẻ chính là cách để bảo vệ đôi mắt, nâng cao chất lượng học tập của con. 

Nguyên nhân gây loạn thị ở trẻ em 

Do di truyền

Nếu trong gia đình có bố, mẹ, anh chị em ruột hoặc người thân có tiền sử mắc các tật khúc xạ như loạn thị, cận thị nặng, trẻ sinh ra sẽ có nguy cơ mắc bệnh cao hơn. Tật loạn thị do di truyền thường xuất hiện từ rất sớm, hình dáng giác mạc bị định hình sai lệch ngay từ trong bụng mẹ và độ loạn có thể tăng dần theo sự phát triển thể chất của trẻ.

Thói quen sinh hoạt

Mặc dù thói quen trong cuộc sống không trực tiếp làm thay đổi cấu trúc giác mạc, nhưng lại là yếu tố thúc đẩy loạn thị tiến triển. Những thói quen gây ảnh hướng đến độ loạn là:

  • Ngồi học sai tư thế: Thói quen nằm đọc sách, cúi gằm mặt xuống bàn học hoặc ghé sát mắt vào vở cũng gây hại cho mắt.
  • Tiếp xúc với điện tử nhiều giờ liền: Trẻ xem tivi, chơi điện thoại, máy tính bảng liên tục nhiều giờ liền không nghỉ.
  • Góc học tập không đủ sáng: Góc học tập của trẻ quá tối hoặc sử dụng nguồn sáng quá chói, gây lóa mắt.
  • Lười vận động ngoài trời: Trẻ dành ít thời gian hoạt động bên ngoài sẽ khiến mắt không có cơ hội thư giãn và điều tiết tự nhiên.

Do các bệnh lý về mắt

  • Sẹo giác mạc: Do trẻ từng bị viêm kết mạc, viêm loét giác mạc hoặc các bệnh nhiễm trùng mắt nghiêm trọng khác để lại sẹo.
  • Hậu quả sau phẫu thuật: Các ca phẫu thuật can thiệp ở mắt (nếu có trước đó) đôi khi có thể để lại những biến đổi nhỏ về cấu trúc hình học của nhãn cầu, dẫn đến tật loạn thị.

Do chấn thương vùng mắt

  • Chấn thương mắt: Trẻ vô tình bị va đập hoặc có dị vật đâm vào vùng mắt có thể làm thay đổi độ cong tự nhiên của giác mạc.

Loạn thị ở trẻ em có nguy hiểm không?

Loạn thị ở trẻ em không phải là bệnh lý nguy hiểm cấp tính. Tuy nhiên, mức độ nguy hiểm của tật khúc xạ này phụ thuộc vào mức độ:

  • Mức độ nhẹ (dưới 0.50 Diop): Ở mức độ này, thường loạn thị không gây ảnh hưởng lớn đến thị lực và không cần điều trị. Tuy nhiên, nếu trẻ phải tập trung học tập với cường độ cao, loạn thị nhẹ vẫn có thể gây mỏi mắt nhẹ.
  • Mức độ nặng: Trẻ bị suy giảm thị lực nghiêm trọng. Điều này làm ảnh hưởng đến chất lượng học tập, cuộc sống.

Mối nguy hại lớn nhất của tình trạng loạn thị ở trẻ em chính là nguy cơ tiến triển thành nhược thị. Khi một hoặc cả hai mắt bị loạn thị nặng mà không được đeo kính đúng độ trước 6 tuổi, não bộ sẽ lười tiếp nhận tín hiệu từ mắt bị mờ. Lâu dần, vùng não thị giác của trẻ bị suy giảm chức năng, dẫn đến tổn thương thị lực vĩnh viễn và không thể phục hồi bằng cách đeo kính hay phẫu thuật khi trưởng thành.

Các phương pháp khắc phục và điều trị loạn thị ở trẻ em

Tùy thuộc vào độ tuổi và mức độ loại thị của trẻ, các bác sĩ nhãn khoa sẽ đưa ra phác đồ điều trị phù hợp. Dưới đây là các phương pháp khắc phục và điều trị loạn thị ở trẻ em:

Đeo kính 

Đeo kính thuốc là phương pháp điều trị loạn thị ở trẻ em phổ biến, an toàn và mang lại hiệu quả tối ưu nhất. Kính loạn thị giúp bẻ cong các tia sáng đi vào mắt một cách chính xác, đưa hình ảnh hội tụ đúng ngay trên võng mạc để trẻ nhìn rõ nét trở lại. Điều cha mẹ cần lưu ý là cắt kính cho con ở những địa chỉ uy tín và nhắc nhở con tuân thủ đeo kính để tránh biến chứng nhược thị.

Thực hiện các bài tập mắt

Bên cạnh việc đeo kính, các bác sĩ có thể hướng dẫn trẻ thực hiện một số bài tập mắt đơn giản. Luyện tập thị lực giúp tăng cường khả năng điều tiết, giảm thiểu tình trạng nhức mỏi mắt và giúp con nhanh chóng thích nghi với kính mới. Tuy nhiên, phụ huynh cần lưu ý đây chỉ là giải pháp hỗ trợ giúp mắt khỏe hơn, hoàn toàn không thể thay thế được việc đeo kính thuốc.

Trẻ em có phẫu thuật chữa loạn thị được không?

Theo các bác sĩ nhãn khoa, tuyệt đối không phẫu thuật khúc xạ cho trẻ em để điều trị loạn thị. Lý do là vì cấu trúc nhãn cầu và độ loạn thị ở trẻ vẫn đang trong giai đoạn phát triển, thay đổi không ngừng. Các phương pháp phẫu thuật bằng Laser chỉ được xem xét thực hiện khi trẻ đã đủ từ 18 tuổi trở lên và có độ khúc xạ hoàn toàn ổn định.

Các biện pháp phòng ngừa và hạn chế tiến triển loạn thị ở trẻ em

Mặc dù không thể can thiệp vào yếu tố di truyền gây loạn thị, nhưng cha mẹ hoàn toàn có thể chủ động bảo vệ đôi mắt của con bằng các biện pháp dưới đây: 

Xây dựng thói quen sinh hoạt khoa học

    • Giữ khoảng cách an toàn khi ngồi học: Đảm bảo khoảng cách từ mắt trẻ đến sách vở hoặc màn hình máy tính luôn từ 25 – 30cm.
    • Đảm bảo đủ ánh sáng: Góc học tập của trẻ phải có đầy đủ ánh sáng tự nhiên hoặc đèn học chống cận chuyên dụng, tuyệt đối không để trẻ đọc sách hay xem điện thoại trong bóng tối.
    • Quy tắc nghỉ ngơi: Áp dụng quy tắc cho mắt nghỉ ngơi sau mỗi 20 – 30 phút tập trung học tập hoặc sử dụng các thiết bị điện tử.
  • Tăng thời gian hoạt động ngoài trời: Cha mẹ hãy tạo điều kiện cho trẻ vui chơi ngoài trời tối thiểu 2 tiếng mỗi ngày. Khi ở không gian rộng lớn, mắt trẻ sẽ được giải phóng tầm nhìn, kích thích cơ mắt nhìn xa để thư giãn sau những giờ học căng thẳng. Ánh sáng tự nhiên mặt trời ở mức độ vừa phải đã được khoa học chứng minh là rất có lợi cho sự phát triển toàn diện của cấu trúc nhãn cầu.

Bảo vệ mắt khỏi các chấn thương 

  • Trang bị kính bảo hộ hoặc kính râm: Cha mẹ nên cho trẻ sử dụng kính bảo hộ khi đi bơi, đi xe đạp hoặc khi vui chơi ở những khu vực có nhiều bụi bẩn để tránh các tác động tiêu cực đến mắt.
  • Không dụi mắt: Nhắc nhở trẻ không dùng tay dụi mắt khi có dị vật bay vào mà hãy rửa mắt bằng nước muối sinh lý.
  • Hạn chế cho trẻ tham gia các trò chơi đối kháng: Các trò chơi đối kháng có nguy cơ va đập mạnh vào vùng mặt mà không có dụng cụ bảo vệ.

Khám mắt định kỳ cho trẻ

Khám mắt định kỳ chính là cách tốt nhất để phòng ngừa và hạn chế tiến triển loạn thị ở trẻ. Sau thăm khám các bác sĩ xác định được tình trạng mắt và tư vấn phương án khắc phục hiệu quả.

Khám và điều trị loạn thị cho trẻ ở đâu uy tín?

Bệnh viện Mắt Quốc tế DND Bắc Giang tự hào là địa chỉ nhãn khoa uy tín. Tại đây, quy trình thăm khám và chăm sóc sức khỏe thị giác toàn diện cho trẻ em được thực hiện bởi đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm, giỏi chuyên môn. Cùng với hệ thống trang thiết bị chẩn đoán khúc xạ hiện đại theo tiêu chuẩn quốc tế, DND Bắc Giang sẽ luôn là điểm đến tin cậy đồng hành cùng cha mẹ trên hành trình chăm sóc và bảo vệ đôi mắt cho con.

Hãy chủ động liên hệ hoặc đưa con đến trực tiếp bệnh viện để kiểm tra, tầm soát thị lực toàn diện cho bé ngay hôm nay bố mẹ nhé! Việc chủ động tầm soát sớm sẽ giúp ngăn ngừa tối đa biến chứng nguy hiểm, bảo vệ thị lực và tương lai học tập của con.

_________
BỆNH VIỆN MẮT QUỐC TẾ DND – BẮC GIANG International Eye Hospital
🏥 Địa chỉ: Lô YT, Khu dân cư phía Nam - P. Bắc Giang - Tỉnh Bắc Ninh.
☎️ Điện thoại: 02046 25 26 27
🌐 https://bacgiang.matquocte.vn
🏨 CS1: 128 Bùi Thị Xuân – Hai Bà Trưng – Hà Nội.
📬 CS2: Lô YT, Khu dân cư phía Nam - P. Bắc Giang - Tỉnh Bắc Ninh.
📬 CS3: Số 250 Trường Chinh - P. Lê Thanh Nghị - TP. Hải Phòng.
📬 CS4: 147 - 147B - 147Bis Trương Định - P. Nhiêu Lộc - TP. Hồ Chí Minh.