🗓Monday November 2nd, 2026

(Tiếng Việt) Phân biệt tật khúc xạ và rối loạn điều tiết ở trẻ kẻo ‘đeo kính oan’

Sorry, this entry is only available in Tiếng Việt. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.

Thấy con than nhìn mờ, nhiều phụ huynh liền nghĩ ngay đến tật khúc xạ (cận thị) và vội vàng đưa con đi cắt kính. Tuy nhiên, rất có thể trẻ chỉ bị rối loạn điều tiết mắt do tiếp xúc với sách vở, thiết bị điện tử quá mức. Việc đeo kính sai cách lúc này sẽ dẫn đến tác hại khôn lường đến đôi mắt.

Vậy làm sao để phân biệt tật khúc xạ và rối loạn điều tiết mắt ở trẻ? Hãy cùng Bệnh viện Mắt Quốc tế DND Bắc Giang tìm hiểu ở bài viết này để chăm sóc mắt cho con đúng cách!

Tật khúc xạ ở trẻ em là gì?

Các tật khúc xạ ở trẻ

Bình thường các tia sáng từ môi trường bên ngoài khi đi vào mắt sẽ hội tụ chính xác ngay trên võng mạc. Nhờ đó, trẻ có thể nhìn rõ mọi vật. Tuy nhiên, nếu cấu trúc nhãn cầu của trẻ có sự bất thường, các tia sáng này sẽ không hội tụ đúng vị trí. Đây chính là nguyên nhân gây ra các tật khúc xạ phổ biến ở trẻ:

  • Cận thị: Do trục nhãn cầu quá dài hoặc công suất khúc xạ lớn, hình ảnh hội tụ ở phía trước võng mạc. Trẻ nhìn gần vẫn rõ nhưng nhìn xa mờ, gây khó khăn cho việc học tập, vui chơi,…
  • Viễn thị: Do trục nhãn cầu quá ngắn, hình ảnh hội tụ ở phía sau võng mạc. Trẻ có thể nhìn được xa nhưng lại gặp khó khăn khi nhìn các vật ở gần (như đọc sách, viết bài) và rất nhanh mỏi mắt.
  • Loạn thị: Do giác mạc có độ cong không đều, các tia sáng bị phân tán thành nhiều điểm trên võng mạc. Lúc này trẻ nhìn hình ảnh sẽ có hình dạng méo mó. 

Nguyên nhân gây tật khúc xạ ở trẻ

  • Do di truyền: Trẻ có bố hoặc mẹ mắc các tật khúc xạ (đặc biệt là cận thị nặng) có nguy cơ bị tật khúc xạ cao hơn so với những trẻ khác. 
  • Thói quen sinh hoạt: Ngồi học sai tư thế, lạm dụng thiết bị điện tử,…
  • Tổn thương mắt: Các chấn thương hoặc bệnh lý về mắt không được điều trị triệt để cũng là nguyên nhân khiến trẻ mắc tật khúc xạ.

Các dấu hiệu cảnh báo trẻ mắc tật khúc xạ

Khi trẻ mắc tật khúc xạ, trẻ thường có biểu hiện nhìn mờ và đi kèm với các triệu chứng khác:

  • Trẻ nheo mắt, nghiêng đầu để cố nhìn rõ hơn khi xem tivi, học tập,…
  • Trẻ than nhức mắt, đau đầu khi tập trung học tập.
  • Có hành động cúi sát mặt xuống bàn khi viết bài hoặc ngồi rất gần tivi.
  • Trẻ than chói mắt khi nhìn vào ánh đèn.

Rối loạn điều tiết mắt ở trẻ em là gì?

Thế nào là rối loạn điều tiết mắt?

Để trẻ có thể chuyển từ nhìn gần sang nhìn xa nhanh chóng, đôi mắt cần một hệ thống điều tiết hoạt động nhuần nhuyễn. Cơ mi trong mắt sẽ liên tục co giãn để thay đổi độ phồng của thủy tinh thể, giúp hình ảnh hội tụ chính xác cho hình ảnh rõ nét.

Tuy nhiên, khi trẻ phải học tập với cường độ cao trong thời gian dài, hệ thống này sẽ bị quá tải, gây ra tình trạng rối loạn điều tiết mắt ở trẻ (hay còn gọi là mỏi điều tiết, cận thị giả). 

Nguyên nhân khiến trẻ bị rối loạn điều tiết mắt

  • Áp lực học hành: Trẻ phải học tập nhiều giờ liền mà không cho mắt nghỉ ngơi.
  • Ngồi học sai tư thế: Trẻ cúi mắt quá sát mặt bàn, khoảng cách từ mắt đến sách vở quá gần (dưới 30cm) khiến cơ mi phải gồng lên liên tục để điều tiết.
  • Góc học tập chưa phù hợp: Góc học tập ở nhà hoặc lớp học thiếu ánh sáng, hoặc ánh sáng phân bổ không đều, buộc mắt trẻ phải điều tiết nhiều hơn bình thường.

Các dấu hiệu cảnh báo trẻ bị rối loạn điều tiết mắt

Trẻ bị rối loạn điều tiết mắt ban đầu sẽ xuất hiện các triệu chứng như: Nhức mỏi mắt, khô mắt, chảy nước mắt và nhìn mờ đột ngột. Nếu tình trạng này không được phát hiện và xử lý kịp thời, cơ mi của trẻ sẽ bị co quắp cố định, lâu dần tiến triển thành các tật khúc xạ học đường nguy hiểm như cận thị thật hay loạn thị.

Cách điều trị tật khúc xạ và rối loạn điều tiết mắt ở trẻ em

Dù đều có triệu chứng mờ mắt, nhưng tật khúc xạ và rối loạn điều tiết ở trẻ có bản chất hoàn toàn khác nhau. Do đó, trẻ cần có phác đồ điều trị riêng biệt để hồi phục thị lực tối ưu.

Các phương pháp điều trị tật khúc xạ ở trẻ em

Đối với tật khúc xạ (cận – viễn – loạn thị), mục tiêu là giúp ánh sáng hội tụ đúng trên võng mạc. Đối với đối tượng là trẻ em, các giải pháp an toàn và hiệu quả nhất hiện nay bao gồm:

  • Đeo kính gọng thông thường: Đây là giải pháp phổ biến giúp trẻ nhìn rõ ngay lập tức. Tuy nhiên, trẻ cần đo khám mắt tại các cơ sở nhãn khoa uy tín để được đeo kính đúng độ.
  • Sử dụng tròng kính kiểm soát tiến triển cận thị: Đây là giải pháp công nghệ hiện đại được các bác sĩ nhãn khoa khuyên dùng cho trẻ em hiện nay. Loại tròng kính đặc biệt này vừa giúp trẻ nhìn rõ nét, vừa hạn chế việc tăng độ cận. Đặc biệt, tròng kính còn tích hợp tính năng chống tia UV và ánh sáng xanh, giúp bảo vệ mắt trẻ toàn diện khi học tập và vui chơi.
  • Sử dụng kính áp tròng ban đêm Ortho-K: Trẻ đeo kính 6 – 8 tiếng vào ban đêm khi đi ngủ sẽ giúp định hình lại giác mạc. Sáng hôm sau tháo kính, trẻ có thể nhìn rõ suốt cả ngày hôm sau mà không cần đeo kính gọng. Đây cũng là một trong phương pháp  giúp kiểm soát cận thị hiệu quả.

Cách xử lý rối loạn điều tiết mắt ở trẻ

Rối loạn điều tiết chủ yếu do mắt bị quá tải tạm thời, vì vậy để cải thiện bố mẹ có thể giúp trẻ thực hiện những điều sau:

  • Áp dụng quy tắc 20-20-20: Bố mẹ nhắc trẻ cứ sau 20 phút tập trung học tập hãy nhìn ra xa khoảng 6m (qua cửa sổ, ban công) trong vòng 20 giây để mắt được nghỉ ngơi, thư giãn.
  • Bố trí góc học tập hợp lý cho con: Đảm bảo bàn học của con đủ ánh sáng. Hướng dẫn con ngồi thẳng lưng, giữ khoảng cách từ mắt đến sách vở từ 30 – 35cm.
  • Sử dụng thuốc nhỏ mắt hỗ trợ: Tham khảo tư vấn của sĩ về việc sử dụng các loại thuốc nhỏ mắt giúp giãn cơ điều tiết. Bên cạnh đó, có thể sử dụng nước mắt nhân tạo để giảm nhanh tình trạng khô và mỏi mắt ở trẻ.
  • Tăng thời gian hoạt động ngoài trời: Bố mẹ khuyến khích trẻ vui chơi, sinh hoạt ngoài trời tối thiểu 2 tiếng mỗi ngày. Ánh sáng tự nhiên mang lại hiệu quả bất ngờ cho đôi mắt. 
  • Bổ sung chất dinh dưỡng cho mắt: Bố mẹ tăng cường các thực phẩm giàu Vitamin A, Beta-carotene, Lutein (như cà rốt, bí đỏ, rau cải xanh, cá hồi) vào thực đơn hàng ngày của trẻ.

Hậu quả việc cứ đeo kính khi chưa xác định rõ tật khúc xạ hay rối loạn điều tiết mắt

Nhiều bố mẹ khi thấy con than về việc nhìn mờ nghĩ ngay con bị tật khúc xạ nên đưa con đi đo mắt bằng máy tự động tại các cửa hàng kính mắt vỉa hè. Sau đó, cắt cho con một chiếc kính một sai lầm phổ biến. Việc đeo kính sai khi chưa phân biệt rõ trẻ đang mắc tật khúc xạ thực thể hay chỉ bị rối loạn điều tiết mắt do mắt đang bị quá tải sẽ để lại những hệ lụy nghiêm trọng cho thị lực của con.

Dưới đây là những tác hại của việc đeo kính sai độ:

Khiến mắt từ cận thị giả sang cận thị thật 

Cận thị giả (rối loạn điều tiết) chỉ là tình trạng cơ mắt bị co thắt tạm thời do mắt làm việc quá tải, hoàn toàn có thể tự phục hồi nếu được nghỉ ngơi hợp lý. Tuy nhiên, nếu phụ huynh vội vã cho trẻ đeo kính cận khi chưa khám kỹ, kính sẽ ép cơ mắt phải co thắt mạnh hơn nữa để thích nghi. Tình trạng này kéo dài sẽ kích thích trục nhãn cầu dài ra – nguyên nhân gây cận thị.

Suy giảm thị lực và nguy cơ nhược thị

Đeo kính sai độ buộc mắt phải liên tục điều tiết, gây ra tình trạng nhức mỏi, nhìn mờ và khó chịu. Nếu kéo dài, thói quen này sẽ khiến thị lực suy giảm nhanh chóng, thậm chí dẫn đến nhược thị. Nhược thị (mắt lười) là hiện tượng não bộ không nhận diện được hình ảnh từ một hoặc cả hai bên mắt chuyển đến, dẫn đến việc chỉ tập trung điều khiển mắt còn lại.

Nhức đầu, chóng mặt

Đeo kính không đúng số độ có thể gây ra các hiện tượng như mỏi mắt, đau đầu, chóng mặt và buồn nôn. Tình trạng này khiến trẻ mất tập trung, cản trở cuộc sống sinh hoạt, học tập.

Quy trình đi khám mắt chuẩn cho trẻ tại Bệnh viện Mắt Quốc tế DND Bắc Giang

Để tránh việc trẻ phải “đeo kính oan” và bảo vệ đôi mắt, việc thực hiện một quy trình đo khám thị lực chuẩn y khoa là điều bắt buộc. Tại Bệnh viện Mắt Quốc tế DND Bắc Giang, quy trình đo khám khúc xạ ở trẻ em được thực hiện đầy đủ các bước nghiêm ngặt. Trong đó, bước nhỏ thuốc liệt điều tiết mắt cho trẻ vô cùng quan trọng giúp kiểm tra chính xác độ khúc xạ. Đây là bước mà các cửa hàng kính mắt thông thường thường không thực hiện. 

Đối với trẻ em dưới 15 tuổi đi khám mắt lần đầu hoặc có các dấu hiệu tật khúc xạ sẽ được các bác sĩ tại DND Bắc Giang tiến hành nhỏ thuốc liệt điều tiết. Loại thuốc này có tác dụng loại bỏ hoàn toàn hiện tượng co quắp điều tiết để có kết quả đo khám chính xác nhất. 

Từ đó, các bác sĩ sẽ xác định được trẻ thực sự bị cận thị hay chỉ đang bị rối loạn điều tiết. Từ kết quả chuẩn xác này, bác sĩ mới có thể đưa ra phác đồ điều trị phù hợp: Nhỏ thuốc thư giãn mắt, tập các bài tập phục hồi chức năng thị giác hay tư vấn sử dụng các dòng tròng kính kiểm soát cận thị.

Tóm lại, tật khúc xạ và rối loạn điều tiết mắt ở trẻ đều có những dấu hiệu khá giống nhau, khiến các bậc phụ huynh nhầm lẫn. Để xác định chính xác sức khỏe đôi mắt, bố mẹ nên đưa trẻ đến những cơ sở nhãn khoa uy tín để kiểm tra, đánh giá tình trạng mắt. Việc xác định chính xác nguyên nhân và tình trạng mắt chính là “chìa khóa vàng” giúp trẻ lựa chọn phương pháp khắc phục và bảo vệ mắt tối ưu.

_________
BỆNH VIỆN MẮT QUỐC TẾ DND – BẮC GIANG International Eye Hospital
🏥 Địa chỉ: Lô YT, Khu dân cư phía Nam - P. Bắc Giang - Tỉnh Bắc Ninh.
☎️ Điện thoại: 02046 25 26 27
🌐 https://bacgiang.matquocte.vn
🏨 CS1: 128 Bùi Thị Xuân – Hai Bà Trưng – Hà Nội.
📬 CS2: Lô YT, Khu dân cư phía Nam - P. Bắc Giang - Tỉnh Bắc Ninh.
📬 CS3: Số 250 Trường Chinh - P. Lê Thanh Nghị - TP. Hải Phòng.
📬 CS4: 147 - 147B - 147Bis Trương Định - P. Nhiêu Lộc - TP. Hồ Chí Minh.