Một tuần trước, mắt bạn đỏ ngầu, cộm rát và chảy nước mắt liên tục. Bạn đi khám và được bác sĩ chẩn đoán là viêm kết mạc (hay còn gọi là đau mắt đỏ). Sau vài ngày tuân thủ dùng thuốc, tin vui là mắt đã bớt đỏ, hết ghèn, cảm giác đau nhức hay khó chịu cũng giảm dần.

Nhưng rồi bạn chợt nhận ra một bất thường: Mắt vẫn nhìn không rõ như trước. Không hẳn là quá tối tăm hay mù mờ, chỉ là hình ảnh nhìn không còn “trong” nữa. Đôi lúc bạn thấy chói sáng, đôi lúc lại cộm nhẹ, và chỉ cần nhìn điện thoại hay máy tính một lát là mắt đã mỏi nhừ. Bạn tự trấn an: “Có lẽ mắt chưa hồi hẳn thôi, vài ngày nữa sẽ hết”.

Tuy nhiên, trong nhãn khoa, nhìn mờ kéo dài sau viêm kết mạc không đơn giản là hiện tượng “mắt chưa hồi phục”. Đó rất có thể là hồi chuông cảnh báo giác mạc hoặc bề mặt nhãn cầu của bạn đang gánh chịu những tổn thương sâu sắc sau viêm.

1. Bản chất của viêm kết mạc và mối đe dọa đến thị lực

Viêm kết mạc là tình trạng lớp màng mỏng, trong suốt phủ phía ngoài lòng trắng và mặt trong mí mắt bị viêm nhiễm, thường do virus (phổ biến nhất là Adenovirus), vi khuẩn hoặc các tác nhân dị ứng gây ra. Về lý thuyết, phần lớn các trường hợp viêm kết mạc thể nhẹ sẽ hồi phục tốt mà không để lại di chứng.

Tuy nhiên, kết mạc nằm ngay sát giác mạc (lòng đen) – lớp màng bọc trong suốt ngoài cùng đóng vai trò như một thấu kính giúp ánh sáng đi vào mắt. Trong quá trình viêm nhiễm, phản ứng miễn dịch quá mẫn hoặc độc lực của vi sinh vật có thể dễ dàng lan sang và tấn công giác mạc. Khi cấu trúc này không còn giữ được độ trong suốt và sự ổn định sinh học vốn có, thị lực của người bệnh chắc chắn sẽ bị suy giảm.

2. Thâm nhiễm giác mạc – Nguyên nhân hàng đầu gây nhìn mờ

Đây là tình trạng biến chứng khá phổ biến sau đau mắt đỏ do virus. Sau khi cơ thể tiêu diệt được virus, hệ miễn dịch vẫn tiếp tục hoạt động mạnh mẽ, vô tình tạo ra các ổ đọng bạch cầu – gọi là các nốt thâm nhiễm nhỏ li ti trên bề mặt giác mạc.

Khi bị thâm nhiễm giác mạc, người bệnh thường đối mặt với các triệu chứng:

• Thị lực giảm, nhìn mọi vật như có một màn sương mỏng che phủ.
• Nhìn không còn “sắc nét”, mất độ tương phản của hình ảnh.
• Chói sáng dữ dội khi gặp ánh đèn ban đêm hoặc rất nhạy cảm với ánh nắng mặt trời.

Điều khiến nhiều người chủ quan là mắt đã hết đỏ hoàn toàn nhưng thị lực vẫn mờ. Biến chứng này cần vài tuần, thậm chí vài tháng điều trị kiên trì bằng các thuốc chuyên biệt thì giác mạc mới có thể trong suốt trở lại.

3. Hội chứng khô mắt sau viêm kết mạc

Sau một đợt viêm nhiễm cấp tính, toàn bộ hệ thống tuyến tiết nước mắt và tuyến bờ mi (Meibomius) thường bị tổn thương hoặc rối loạn chức năng. Điều này khiến lớp phim nước mắt bảo vệ bề mặt nhãn cầu bị mất cân bằng, nước mắt bốc hơi nhanh hơn bình thường.

Hội chứng khô mắt sau viêm kết mạc làm xuất hiện các biểu hiện:

• Mắt luôn có cảm giác khô khốc, cộm như có cát bên trong.
• Nhanh mỏi mắt, đặc biệt khi làm việc tập trung.
• Nhìn mờ thoáng qua: Đặc điểm điển hình là ngay sau khi chớp mắt vài lần hoặc nhắm mắt nghỉ ngơi, thị lực sẽ sáng rõ lên tạm thời, sau đó lại mờ đi.

Nhiều người nghĩ mình chỉ bị mỏi mắt thông thường, nhưng thực tế bề mặt nhãn cầu đang thiếu độ ẩm nghiêm trọng, nếu không bổ sung nước mắt nhân tạo đúng cách sẽ gây tổn thương biểu mô giác mạc.

4. Sẹo giác mạc – Biến chứng để lại tổn thương vĩnh viễn

Trong các trường hợp viêm kết mạc nặng, đặc biệt khi virus có độc lực cao, người bệnh bị bội nhiễm thêm vi khuẩn hoặc do đi điều trị quá muộn, tổn thương sẽ không dừng lại ở bề mặt mà khoét sâu xuống các lớp nhu mô của giác mạc.

Khi các vết loét này lành lại, chúng sẽ hình thành sẹo giác mạc. Vì giác mạc bắt buộc phải trong suốt để dẫn truyền ánh sáng, nên bất kỳ một vết sẹo nào (dù là sẹo đục nhỏ) đều cản trở đường đi của ánh sáng vào mắt. Nếu sẹo không may nằm ngay vùng trung tâm (vùng đồng tử), thị lực của người bệnh sẽ bị sụt giảm nghiêm trọng và rất khó để phục hồi lại như xưa.

5. Sai lầm chết người: Tự ý mua và dùng thuốc nhỏ mắt bừa bãi

Đây là thực trạng đáng báo động tại Việt Nam. Khi bị đau mắt đỏ, thay vì đến bệnh viện, rất nhiều người có thói quen: tự mua thuốc ở hiệu thuốc gần nhà, dùng lại đơn thuốc cũ của người khác, hoặc nghe người quen mách bảo.

Đáng sợ nhất là việc lạm dụng các loại thuốc nhỏ mắt có chứa Corticoid (như Dexamethasone, Prednisolone…). Những thuốc này có khả năng “thần kỳ” là làm giảm đỏ, giảm cộm cực nhanh, khiến người bệnh lầm tưởng mình đã khỏi bệnh. Tuy nhiên, nếu dùng không đúng chỉ định hoặc dùng kéo dài, Corticoid sẽ gây ra các thảm họa:

• Làm giảm sức đề kháng của mắt, tạo điều kiện cho vi khuẩn/nấm tấn công gây viêm loét giác mạc.
• Gây tăng nhãn áp (Glaucoma/Thiên đầu thống) dẫn đến teo dây thần kinh thị giác.
• Gây đục thủy tinh thể sớm, tổn thương thị lực vĩnh viễn không thể đảo ngược.

Khuyến cáo từ chuyên gia: Tuyệt đối không tự ý mua thuốc nhỏ mắt, đặc biệt là các thuốc kháng viêm mạnh nếu chưa có sự thăm khám và kê đơn từ bác sĩ nhãn khoa.

6. Cảnh giác: Không phải trường hợp nào cũng chỉ là đau mắt đỏ

Một lý do khác khiến mắt bạn bị mờ đi là do chẩn đoán sai bệnh ngay từ đầu. Có rất nhiều bệnh lý nguy hiểm về mắt có biểu hiện ban đầu cực kỳ giống với viêm kết mạc (đều gây đỏ mắt, chảy nước mắt) nhưng mức độ tàn phá thị lực thì khủng khiếp hơn nhiều:

• Viêm loét giác mạc: Tổn thương trực tiếp lòng đen, gây đau nhức dữ dội, sợ ánh sáng.
• Viêm màng bồ đào: Viêm các cấu trúc sâu bên trong mắt, gây mờ mắt nhanh, đau âm ỉ lan lên đầu.
• Gglaucoma cấp (Tăng nhãn áp): Mắt đỏ, căng cứng như hòn bi, đau nhức nôn mửa, nhìn mờ như nhìn qua màn sương và thấy quầng tán sắc ngũ sắc xung quanh bóng đèn.

Nếu cứ nghĩ mình chỉ bị “đau mắt đỏ thông thường” mà chậm trễ đi khám, nguy cơ mất đi thị lực vĩnh viễn là rất cao.

7. Khi nào bạn cần phải đi khám mắt ngay lập tức?

Nếu sau đợt đau mắt đỏ, bạn nhận thấy cơ thể xuất hiện một trong các dấu hiệu sau, hãy đến ngay cơ sở chuyên khoa mắt:

• Nhìn mờ kéo dài nhiều ngày không thuyên giảm.
• Mắt cực kỳ chói sáng, sợ ánh sáng mặt trời hoặc ánh đèn.
• Cảm giác cộm xốn, đau nhức âm ỉ hoặc dữ dội trong nhãn cầu.
• Thị lực liên tục suy giảm, nhìn hình ảnh méo mó, không sắc nét.

8. Hướng dẫn chăm sóc mắt đúng cách sau viêm kết mạc

Để hỗ trợ bề mặt nhãn cầu và giác mạc phục hồi một cách tốt nhất, bạn nên xây dựng chế độ chăm sóc mắt khoa học:

• Giữ vệ sinh: Luôn rửa tay sạch trước khi chăm sóc mắt, sử dụng khăn mặt riêng và thay giặt định kỳ.
• Tuyệt đối không dụi mắt: Hành động dụi mắt khi đang có thâm nhiễm hoặc khô mắt sẽ làm trầy xước biểu mô giác mạc, dễ dẫn đến loét nhiễm trùng.
• Cho mắt nghỉ ngơi: Hạn chế sử dụng màn hình điện thoại, máy tính, tivi quá lâu trong giai đoạn phục hồi. Áp dụng quy tắc 20-20-20 (làm việc 20 phút, nhìn xa 20 feet (~6m) trong 20 giây).
• Dưỡng ẩm cho mắt: Sử dụng các loại nước mắt nhân tạo (ưu tiên loại không chứa chất bảo quản – tép đơn dùng trong ngày) theo hướng dẫn của bác sĩ để phục hồi lớp phim nước mắt.
• Tạm ngưng kính áp tròng: Tuyệt đối không đeo kính áp tròng (lens) cho đến khi mắt phục hồi hoàn toàn và có sự cho phép của bác sĩ.
• Dinh dưỡng hợp lý: Bổ sung thực phẩm giàu Vitamin A, C, E và Axit béo Omega-3 (có trong cá hồi, cà rốt, bơ, các loại hạt…) để đẩy nhanh quá trình tái tạo biểu mô bề mặt mắt.

9. Khám và điều trị biến chứng viêm kết mạc tại DND Bắc Giang

Đừng bao giờ có suy nghĩ chủ quan rằng “Đau mắt đỏ hết đỏ là khỏi hoàn toàn”. Thực tế lâm sàng tại Bệnh viện TNCK Mắt Quốc tế DND Bắc Giang đã tiếp nhận rất nhiều ca bệnh bị giảm thị lực sâu do các biến chứng giác mạc không được xử lý đúng cách từ sớm.

Tại DND Bắc Giang, bệnh nhân có dấu hiệu nhìn mờ sau viêm sẽ được trải nghiệm quy trình khám chuyên sâu toàn diện:

• Khám chuyên sâu giác mạc và đáy mắt: Bác sĩ sử dụng máy sinh hiển vi thế hệ mới để kiểm tra tỉ mỉ từng tổn thương thâm nhiễm, sẹo hoặc các vết trợt trên giác mạc.
• Đánh giá chính xác nguyên nhân: Phân biệt rõ ràng tình trạng nhìn mờ là do khô mắt, do thâm nhiễm miễn dịch hay do các bệnh lý sâu hơn như viêm màng bồ đào, tăng nhãn áp.
• Hệ thống thiết bị hiện đại: Hỗ trợ chụp chiếu, đo đạc độ dày lớp sợi thần kinh, bản đồ giác mạc giúp phát hiện sớm nhất những tổn thương siêu vi, từ đó đưa ra phác đồ điều trị nội khoa hoặc can thiệp cá nhân hóa phù hợp cho từng bệnh nhân.

Hãy bảo vệ tài sản vô giá là đôi mắt của bạn bằng việc thăm khám đúng thời điểm và đúng chuyên khoa!

_________
BỆNH VIỆN MẮT QUỐC TẾ DND – BẮC GIANG International Eye Hospital
🏥 Địa chỉ: Lô YT, Khu dân cư phía Nam - P. Bắc Giang - Tỉnh Bắc Ninh.
☎️ Điện thoại: 02046 25 26 27
🌐 https://bacgiang.matquocte.vn
🏨 CS1: 128 Bùi Thị Xuân – Hai Bà Trưng – Hà Nội.
📬 CS2: Lô YT, Khu dân cư phía Nam - P. Bắc Giang - Tỉnh Bắc Ninh.
📬 CS3: Số 250 Trường Chinh - P. Lê Thanh Nghị - TP. Hải Phòng.
📬 CS4: 147 - 147B - 147Bis Trương Định - P. Nhiêu Lộc - TP. Hồ Chí Minh.