Phẫu thuật Phaco điều trị đục thuỷ tinh thể chỉ kéo dài 10 – 20 phút nhưng giai đoạn hồi phục sau đó mới quyết định kết quả thị lực lâu dài của bạn. Chăm sóc mắt đúng cách sau mổ Phaco không khó, nhưng cần tuân thủ chính xác: nhỏ thuốc đúng giờ, tránh đúng những điều cần kiêng, và nhận biết đúng các dấu hiệu bất thường cần đến gặp bác sĩ ngay.

Tóm tắt nhanh – những điều quan trọng nhất

Nhỏ thuốc theo đúng đơn của bác sĩ,  không bỏ dù mắt đã thấy tốt.

Không để nước bẩn, xà phòng, dầu gội vào mắt ít nhất 2 tuần đầu.

Không dụi mắt,  dù ngứa hay cộm bao nhiêu.

Tái khám đúng lịch: ngày 1, tuần 1, tuần 4 và tháng 3 sau mổ.

Gọi ngay hotline DND nếu có bất kỳ dấu hiệu bất thường nào.

1.   Ngay sau phẫu thuật từ 0 đến 6 giờ đầu

Sau khi ca mổ Phaco kết thúc, bệnh nhân được đưa vào phòng hồi sức tại DND Bắc Giang để theo dõi. Mắt được băng lại bằng gạc vô khuẩn và kính bảo vệ.

Cảm giác bình thường trong giai đoạn này

• Mắt cảm thấy cộm, có dị vật, hoặc hơi đau nhẹ, phản ứng tự nhiên của mô mắt sau phẫu thuật
• Mắt có thể chảy nước nhiều, tuyến lệ phản ứng với phẫu thuật
• Ánh sáng cảm thấy chói, đồng tử vẫn còn giãn do thuốc nhỏ trước mổ
• Sau khi tháo băng: thị lực mờ như nhìn qua kính mờ sương, hoàn toàn bình thường

 

Bệnh nhân nghỉ tại phòng hồi sức 1- 2 giờ. Điều dưỡng hướng dẫn cách nhỏ thuốc và phát lịch tái khám trước khi về. Cần có người thân đưa đón,  không tự lái xe về.

 

2.   Timeline hồi phục chi tiết theo từng giai đoạn

 

Ngày 1	Mắt mờ, nhạy sáng, bình thường
	Thị lực mờ, có thể nhìn thấy vòng sáng hoặc tia sáng ngắn xung quanh đèn.
	Mắt hơi đỏ ở rìa do vết mổ nhỏ ở rìa giác mạc, sẽ mờ dần.
	Đeo kính bảo vệ trong nhà và kính râm khi ra ngoài.
	Nhỏ thuốc lần đầu theo đơn bác sĩ, thường 3- 4 lần/ngày.
	Tái khám tại DND: bác sĩ kiểm tra nhãn áp và tình trạng vết mổ.

 

Ngày 2–7	Thị lực cải thiện rõ, tiếp tục nhỏ thuốc
	Hầu hết bệnh nhân thấy rõ hơn rõ rệt so với ngày 1,  ánh sáng và màu sắc tươi hơn.
	Mắt đỏ nhạt dần, bình thường nếu không tăng lên.
	Cảm giác cộm giảm nhưng KHÔNG dụi mắt dù vẫn còn khó chịu.
	Nhỏ thuốc đúng giờ, đây là tuần quan trọng nhất để tránh nhiễm trùng và viêm.
	Chưa được tắm gội bình thường, chỉ lau người bằng khăn ẩm, không để nước vào mắt.
	Tái khám theo lịch DND (thường ngày 3- 5 sau mổ).

 

Tuần 2- 4	Hồi phục tốt, giảm dần thuốc theo đơn
	Thị lực tiếp tục ổn định, hầu hết bệnh nhân thấy rõ hơn trước mổ đáng kể.
	Bác sĩ điều chỉnh lịch nhỏ thuốc, thường giảm từ 4 lần xuống 2- 3 lần/ngày.
	Có thể tắm gội bình thường sau 2 tuần, nhưng vẫn tránh để nước trực tiếp vào mắt.
	Bắt đầu có thể nhìn màn hình và đọc sách nhẹ nhàng, nhưng nghỉ mắt khi mỏi.
	Tái khám tuần 4: đánh giá thị lực và tình trạng IOL.

 

Tháng 1- 3	Ổn định, đánh giá cắt kính nếu cần
	Thị lực ổn định hoàn toàn, không còn thay đổi theo ngày.
	Ngừng thuốc nhỏ mắt sau khi bác sĩ cho phép, không tự ý dừng.
	Nếu thị lực chưa đạt kỳ vọng: bác sĩ đánh giá cần cắt kính bổ sung hay không.
	KHÔNG cắt kính trong 3 tháng đầu, số kính vẫn có thể thay đổi.
	Tái khám tháng 3: đánh giá toàn diện, quyết định kính nếu cần.

 

3. Hướng dẫn nhỏ thuốc sau mổ Phaco – Đúng cách và đúng giờ

Nhỏ thuốc sau mổ Phaco là bước quan trọng nhất trong chăm sóc hậu phẫu. Bỏ thuốc hoặc nhỏ sai cách có thể dẫn đến viêm nội nhãn, biến chứng nghiêm trọng nhất sau Phaco.

Các loại thuốc thường được kê sau Phaco

Loại thuốc	Mục đích và lưu ý
Kháng sinh nhỏ mắt (thường dùng 1-2 tuần)	Ngăn ngừa nhiễm khuẩn sau phẫu thuật. Quan trọng nhất trong tuần đầu, không bỏ dù mắt tốt.
Kháng viêm corticosteroid (2- 6 tuần)	Kiểm soát phản ứng viêm sau mổ. Liều giảm dần theo chỉ định, không tự ý dừng đột ngột.
Kháng viêm không steroid (NSAIDs) (2- 4 tuần)	Hỗ trợ kiểm soát viêm, đặc biệt ngăn phù hoàng điểm. Thường dùng song song với corticosteroid.
Nước mắt nhân tạo (khi cần)	Giảm khô mắt và cộm trong giai đoạn hồi phục. Có thể dùng nhiều lần/ngày, không có tác dụng phụ nếu không chất bảo quản.

 

Kỹ thuật nhỏ thuốc đúng cách

• Rửa tay sạch với xà phòng trước khi nhỏ thuốc, đây là bước không được bỏ qua
• Ngả đầu ra sau hoặc nằm ngửa nhẹ
• Kéo nhẹ mí dưới xuống để tạo túi nhỏ thuốc
• Nhỏ 1 giọt vào túi kết mạc (góc mắt trong, không phải thẳng vào giác mạc)
• Nhắm mắt nhẹ nhàng 1- 2 phút sau khi nhỏ, không dụi mắt
• Nếu nhỏ nhiều loại thuốc: cách nhau ít nhất 5 phút giữa mỗi loại
• Không để đầu lọ thuốc chạm vào mắt hoặc mi mắt, nguy cơ nhiễm khuẩn

 

Lưu ý quan trọng về thuốc

Thuốc nhỏ mắt sau Phaco là thuốc kê đơn, không tự ý thay thế bằng thuốc khác dù cùng tên thương mại.

Một số loại thuốc nhỏ mắt cần bảo quản lạnh (2- 8°C), đọc kỹ hướng dẫn trên hộp thuốc.

Khi thuốc gần hết: liên hệ DND để được kê tiếp, không tự mua ngoài hiệu thuốc.

Nếu quên nhỏ một lần: nhỏ ngay khi nhớ ra, sau đó tiếp tục lịch bình thường. Không nhỏ gấp đôi liều.

 

4. Những điều cần kiêng sau mổ Phaco – Theo từng tuần

Hoạt động / Sinh hoạt	Tuần 1	Tuần 2- 4	Sau tháng 1
Để nước vào mắt khi tắm	Kiêng hoàn toàn	Kiêng hoàn toàn	Tránh nước bẩn
Bơi lội, tắm bồn tắm	Kiêng hoàn toàn	Kiêng hoàn toàn	Hỏi bác sĩ
Gội đầu (nước vào mắt)	Kiêng hoàn toàn	Gội cẩn thận, che mắt	Bình thường
Dụi mắt	Kiêng tuyệt đối	Kiêng tuyệt đối	Tránh dụi mạnh
Cúi đầu thấp, mang vật nặng	Kiêng	Hạn chế	Bình thường
Lái xe	Kiêng hoàn toàn	Hỏi bác sĩ (tuỳ thị lực)	Bình thường nếu thị lực ổn
Đọc sách, nhìn màn hình	Hạn chế, nghỉ khi mỏi	Bình thường nếu không mỏi	Bình thường
Vận động nhẹ (đi bộ)	Được	Được	Được
Thể thao tiếp xúc (bóng đá…)	Kiêng hoàn toàn	Kiêng hoàn toàn	Hỏi bác sĩ
Uống rượu bia	Kiêng	Hạn chế	Bình thường
Hút thuốc lá	Kiêng (làm chậm lành vết thương)	Hạn chế	Nên bỏ

 

Lý do của một số điều kiêng quan trọng

Không để nước vào mắt: Vết mổ Phaco (dù chỉ 2- 3mm) chưa lành hoàn toàn trong 2 tuần đầu. Nước bẩn, kể cả nước máy có thể mang vi khuẩn vào gây nhiễm khuẩn nội nhãn, biến chứng có thể dẫn đến mù loà.

Không dụi mắt: IOL (kính nội nhãn nhân tạo) vừa được đặt vào, cần thời gian để ổn định vị trí trong bao thuỷ tinh thể. Dụi mắt có thể làm lệch IOL, đặc biệt IOL Toric (cần đúng hướng trục).

Không cúi đầu thấp: Tăng áp lực máu lên đầu và mắt, có thể tăng nhãn áp đột ngột gây khó chịu và ảnh hưởng vết mổ.

 

5. Dinh dưỡng và sinh hoạt hỗ trợ sau hồi phục Phaco

Những thực phẩm nên bổ sung

• Rau xanh đậm (rau cải, rau ngót, bó xôi): giàu lutein và zeaxanthin, bảo vệ tế bào thần kinh thị giác
• Cá béo (cá hồi, cá thu, cá ngừ): Omega-3 hỗ trợ giảm viêm và tái tạo tế bào
• Trứng và các loại hạt: vitamin E và kẽm, hỗ trợ chữa lành vết thương
• Trái cây họ cam quýt, kiwi, ổi: vitamin C giúp tăng cường sức đề kháng và lành vết mổ
• Uống đủ nước 2- 2,5 lít/ngày, hỗ trợ sản xuất dịch lệ và tuần hoàn máu

Không cần kiêng nghiêm ngặt về ăn uống

Trái với quan niệm dân gian, phẫu thuật Phaco không đòi hỏi chế độ ăn kiêng nghiêm ngặt. Không cần kiêng đồ tanh, đồ nếp hay ăn chay. Chỉ cần ăn đa dạng, đủ dinh dưỡng và tránh đồ uống có cồn trong tuần đầu.

Giấc ngủ và nghỉ ngơi

• Ngủ đủ 7- 8 tiếng, cơ thể tái tạo tế bào mạnh nhất trong giấc ngủ
• Không nằm úp mặt, nằm ngửa hoặc nghiêng sang phía mắt không mổ
• Đeo kính bảo vệ khi ngủ trong 1- 2 tuần đầu, tránh vô tình dụi mắt trong lúc ngủ

 

6. Dấu hiệu cần đến DND Bắc Giang ngay – không chờ lịch hẹn  

Biến chứng sau Phaco hiếm gặp, nhưng khi xảy ra cần xử trí sớm để tránh ảnh hưởng thị lực lâu dài. Hãy gọi ngay hotline DND hoặc đến cấp cứu nếu có bất kỳ dấu hiệu nào sau đây:

KHẨN CẤP –  Gọi ngay  hoặc đến DND ngay lập tức

Đau mắt dữ dội, tăng dần, không giảm dù đã nhỏ thuốc và uống thuốc giảm đau

Thị lực đột ngột giảm nhanh sau khi đã cải thiện

Mắt đỏ nhiều, tăng dần, khác với đỏ nhẹ bình thường đầu tuần

Có tiết dịch mắt vàng hoặc xanh – dấu hiệu nhiễm khuẩn

Nhìn thấy đốm đen, ruồi bay nhiều đột ngột, nghi ngờ biến chứng dịch kính võng mạc

Ánh sáng nhìn thấy một màu đặc biệt (ánh hồng, vàng), bất thường IOL

Sốt cao kèm đau mắt, dấu hiệu nhiễm trùng toàn thân

 

Phân biệt bình thường và bất thường

BÌNH THƯỜNG: Mắt đỏ nhẹ tuần đầu, mờ ngày 1, nhạy sáng, cộm nhẹ, thấy vòng sáng quanh đèn ban đầu.

CẦN THEO DÕI: Mắt đỏ không giảm sau tuần 1, cộm nhiều hơn sau ngày 3.

CẦN KHÁM NGAY: Đau nhiều, đỏ tăng, thị lực giảm đột ngột, tiết dịch bất thường.

Nguyên tắc: Khi nghi ngờ, gọi cho DND để được tư vấn. Không tự chẩn đoán.

 

7. Lịch tái khám sau mổ Phaco tại DND Bắc Giang

Tái khám đúng lịch là phần không thể thiếu của chăm sóc sau Phaco, không phải chỉ khi có vấn đề. Bác sĩ cần theo dõi các chỉ số quan trọng để đảm bảo IOL ổn định và thị lực phục hồi đúng tiến độ.

Thời điểm tái khám	Mục đích kiểm tra
Ngày 1 sau mổ	Kiểm tra nhãn áp, tình trạng vết mổ và vị trí IOL. Hướng dẫn nhỏ thuốc.
Ngày 3- 7 sau mổ	Đánh giá thị lực sơ bộ, tình trạng viêm, điều chỉnh thuốc nếu cần.
Tuần 4 (1 tháng)	Đo thị lực chính thức, đánh giá IOL, quyết định có giảm thuốc không.
Tháng 3	Đánh giá toàn diện thị lực ổn định. Xem xét cắt kính bổ sung nếu cần.
Hàng năm (sau ổn định)	Theo dõi sức khoẻ mắt tổng thể, phát hiện sớm đục bao sau nếu có.

 

 

8. Đục bao sau – Hiện tượng hay gặp sau Phaco, không phải tái phát

Khoảng 20- 30% bệnh nhân sau Phaco có thể gặp hiện tượng gọi là đục bao sau (posterior capsule opacification – PCO) trong vòng 1- 5 năm sau mổ. Đây là điều quan trọng cần hiểu để không nhầm lẫn với đục thuỷ tinh thể tái phát.

Đục bao sau là gì?

Khi phẫu thuật Phaco, bác sĩ chỉ lấy nhân thuỷ tinh thể đục nhưng giữ lại bao thuỷ tinh thể (capsule) để chứa IOL. Theo thời gian, một số tế bào biểu mô còn lại có thể phát triển trên bề mặt phía sau bao, làm mờ bao và ảnh hưởng thị lực.

Triệu chứng

• Thị lực mờ dần sau khi đã tốt nhiều tháng hoặc nhiều năm
• Nhìn thấy vòng sáng, chói sáng ban đêm tăng hơn
• Cảm giác như ‘kính mờ sương’ dù mắt không đau

 

Điều trị – đơn giản và hiệu quả

Đục bao sau được điều trị bằng laser YAG – một thủ thuật ngoại trú nhanh chóng (5- 10 phút), không đau, không cần phẫu thuật. Thị lực cải thiện trong vòng 24 giờ sau laser. Đây là điều trị an toàn và hiệu quả, không ảnh hưởng đến IOL.

Nếu sau vài tháng đến vài năm bạn thấy thị lực mờ dần trở lại, đừng lo lắng, nhưng cần đến DND khám để xác định nguyên nhân.

 

9. Câu hỏi thường gặp sau mổ Phaco

Sau mổ Phaco bao lâu thì nhìn rõ?

Hầu hết bệnh nhân thấy cải thiện rõ rệt trong 24-72 giờ sau mổ. Thị lực tiếp tục cải thiện và ổn định trong 4- 6 tuần. Một số bệnh nhân thấy rõ ngay ngày đầu, một số cần 1-2 tuần để ổn định, đều có thể bình thường tuỳ từng người.

Sau mổ Phaco có cần đeo kính nữa không?

Phụ thuộc vào loại IOL được chọn. Với IOL đơn tiêu (thường được BHYT hỗ trợ): nhìn xa tốt nhưng vẫn cần kính đọc sách để nhìn gần. Với IOL đa tiêu (multifocal): nhiều bệnh nhân không cần kính sau mổ. Kính nếu cần sẽ được kê sau tháng 3 khi thị lực ổn định hoàn toàn.

Sau mổ mắt Phaco bao lâu được lái xe?

Thường sau 1- 2 tuần nếu thị lực ổn định và bác sĩ cho phép. Không lái xe ngày 1 sau mổ do mắt chưa ổn định và còn ảnh hưởng của thuốc giãn đồng tử. Luôn hỏi bác sĩ DND Bắc Giang trong lần tái khám tuần 1 trước khi lái xe trở lại.

Sau mổ Phaco được xem tivi và điện thoại không?

Có thể từ ngày 2- 3 khi mắt bớt nhạy sáng. Xem nhẹ nhàng, nghỉ khi mỏi. Không hạn chế thời gian xem nếu mắt không khó chịu, nghỉ khi cảm thấy mỏi. Điện thoại cầm tay ở khoảng cách gần hơn nên gây mỏi mắt hơn TV, hạn chế hơn trong tuần đầu.

Bao lâu sau mổ Phaco mới được gội đầu bình thường?

Sau 2 tuần có thể gội đầu cẩn thận nhưng vẫn tránh để nước chảy trực tiếp vào mắt. Sử dụng khăn che mắt hoặc ngả đầu ra phía sau khi gội để nước không vào mắt. Sau tháng 1: sinh hoạt bình thường.

Sau mổ Phaco có được ăn đồ tanh (cá, tôm, cua) không?

Được. Không có bằng chứng khoa học nào cho thấy đồ tanh ảnh hưởng xấu đến hồi phục sau Phaco. Thực ra cá béo giàu Omega-3 có lợi cho mắt. Chỉ cần đảm bảo thực phẩm tươi sạch, đủ dinh dưỡng.

Tái khám sau mổ Phaco tại DND có cần đặt lịch trước không?

Nên đặt lịch trước để được ưu tiên không chờ đợi, đặc biệt các buổi tái khám đúng ngày sau mổ.

10. Kết Luận – Giai đoạn hồi phục quyết định kết quả lâu dài

Phẫu thuật Phaco thành công chỉ là bước đầu tiên. Chăm sóc mắt đúng cách sau mổ, nhỏ thuốc đầy đủ, tránh đúng những điều cần kiêng, tái khám đúng lịch, mới là yếu tố quyết định bạn có được thị lực tốt nhất có thể từ ca phẫu thuật đó hay không.

Nếu bạn có bất kỳ câu hỏi nào trong quá trình hồi phục, đừng ngại liên hệ DND Bắc Giang. Đội ngũ của chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ qua hotline và tư vấn trực tiếp tại phòng khám.

 

Tóm tắt những điều cần nhớ nhất

Nhỏ thuốc đúng giờ, đúng cách, không bỏ dù mắt đã tốt.

Không để nước vào mắt trong 2 tuần đầu, không dụi mắt bao giờ.

Tái khám: ngày 1 → tuần 1 → tháng 1 → tháng 3.

Không cắt kính trong 3 tháng đầu.

 

_________
BỆNH VIỆN MẮT QUỐC TẾ DND – BẮC GIANG International Eye Hospital
🏥 Địa chỉ: Lô YT, Khu dân cư phía Nam - P. Bắc Giang - Tỉnh Bắc Ninh.
☎️ Điện thoại: 02046 25 26 27
🌐 https://bacgiang.matquocte.vn
🏨 CS1: 128 Bùi Thị Xuân – Hai Bà Trưng – Hà Nội.
📬 CS2: Lô YT, Khu dân cư phía Nam - P. Bắc Giang - Tỉnh Bắc Ninh.
📬 CS3: Số 250 Trường Chinh - P. Lê Thanh Nghị - TP. Hải Phòng.
📬 CS4: 147 - 147B - 147Bis Trương Định - P. Nhiêu Lộc - TP. Hồ Chí Minh.