Vàng mắt là tình trạng khá phổ biến ở trẻ sơ sinh. Những hiện tượng này cũng khiến không ít phụ huynh lo lắng do ranh giới giữa biểu hiện sinh lý bình thường và cảnh báo bệnh lý rất mong manh. Vậy khi nào tình trạng này thực sự đe dọa đến sức khỏe và thị lực của bé? Hãy cùng Bệnh viện Mắt Quốc tế DND Bắc Giang tìm hiểu ở bài viết dưới đây.

Cách nhận diện tình trạng vàng mắt ở trẻ sơ sinh

Vàng mắt là tình trạng thường gặp ở trẻ sơ sinh khi kết mạc (lòng trắng) chuyển từ màu trắng trong sang sắc vàng. Tình trạng này thường gặp ở cả trẻ sinh non lẫn sinh đủ tháng. Biểu hiện bệnh rõ rệt nhất trong 2 tuần đầu đời của trẻ. Đây thường là biểu hiện đi kèm của hội chứng vàng da do nồng độ Bilirubin trong máu tăng cao.

Phụ huynh có thể nhận biết vàng mắt ở trẻ tại nhà bằng mắt thường qua các dấu hiệu sau: 

– Tại mắt: Lòng trắng mất độ trong vốn có, chuyển sang tông vàng nhạt hoặc vàng sậm.

– Tại da: Sắc vàng xuất hiện từ mặt rồi lan dần xuống thân mình, lòng bàn tay, bàn chân.

– Hệ bài tiết: Nước tiểu của bé có màu vàng đậm, đi kèm với màu phân thay đổi bất thường.

Nguyên nhân trẻ sơ sinh bị vàng mắt

Nguyên nhân chính khiến trẻ sơ sinh bị vàng mắt được xác định là do sự tích tụ nồng độ Bilirubin trong máu quá cao. Ở người trưởng thành, gan có thể xử lý và đào thải chất này qua đường ruột. Tuy nhiên, ở trẻ mới sinh, chức năng gan chưa hoàn thiện nên không kịp chuyển hóa Bilirubin. Điều này khiến trẻ bị ứ đọng sắc tố mật tại kết mạc mắt và da.

Ngoài yếu tố sinh lý thường gặp, tình trạng này còn khởi phát từ nhiều nhóm nguyên nhân bệnh lý phức tạp như:

 –  Sinh non: Trẻ chào đời trước tuần thứ 37 thường có chức năng gan yếu hơn bình thường.

 – Bất đồng nhóm máu: Khi nhóm mẹ và bé không tương thích gây tan máu nhanh, làm tăng Bilirubin đột ngột. 

– Dinh dưỡng không đảm bảo: Trẻ không được bú mẹ đầy đủ hoặc gặp khó khăn khi bú, khiến Bilirubin bị hấp thụ ngược vào máu thay vì thải ra ngoài qua phân. 

– Bệnh lý gan mật: Trẻ bị viêm gan (lây từ mẹ) hoặc tắc mật bẩm sinh.

 – Các yếu tố khác: Nhiễm trùng huyết, thiếu hụt enzyme,…

Khi nào vàng mắt ảnh hưởng trực tiếp đến thị lực của trẻ?

Tình trạng vàng mắt ở trẻ sơ sinh (do tăng Bilirubin) đa phần không trực tiếp gây suy giảm thị lực. Tuy nhiên, tình trạng này gây ảnh hưởng đến đôi mắt trẻ trong các trường hợp sau: 

– Biến chứng vàng da nhân não (Kernicterus): Khi Bilirubin quá cao thấm vào não gây nhiễm độc thần kinh. Trẻ có thể bị liệt cơ mắt, rối loạn vận động nhãn cầu hoặc khó nhìn lên.

– Bệnh lý gan mật bẩm sinh: Tắc mật hoặc viêm gan làm giảm hấp thụ Vitamin A trầm trọng, dẫn đến khô mắt, loét giác mạc. 

– Nhiễm trùng bào thai (TORCH): Trẻ nhiễm virus từ mẹ (Rubella, CMV…) thường bị vàng mắt sớm kèm các dị tật như đục thủy tinh thể bẩm sinh, viêm võng mạc hoặc nhãn cầu nhỏ.

– Viêm kết mạc sơ sinh đi kèm: Nếu mắt sưng đỏ, nhiều ghèn vàng mà không được chữa viêm kịp thời, giác mạc có thể bị sẹo gây mờ mắt vĩnh viễn.

Thời điểm cần đưa trẻ vàng mắt đi khám ngay

Dù vàng mắt ở trẻ sơ sinh có thể là hiện tượng sinh lý bình thường, nhưng trong nhiều trường hợp đây là tín hiệu cảnh báo vấn đề sức khỏe nghiêm trọng. Phụ huynh cần đưa bé các cơ sở y tế ngay khi gặp các tình trạng sau:

Xuất hiện quá sớm (Trước 24 giờ sau sinh)

Nếu trẻ bị vàng mắt ngay trong vòng 24 giờ sau sinh thì đây thường là biểu hiện của vàng da bệnh lý (thường do bất đồng nhóm máu hoặc nhiễm trùng). Trường hợp này, trẻ cần được can thiệp y tế khẩn cấp.

Xuất hiện ở nhiều vị trí trên cơ thể

Không chỉ vàng mắt và mặt mà sắc vàng lan nhanh xuống ngực, bụng và đặc biệt là xuất hiện rõ rệt ở lòng bàn tay, lòng bàn chân. Sự xuất hiện ở nhiều vị trí như vậy cho thấy nồng độ Bilirubin trong máu đang ở mức rất cao.

Dấu hiệu kém dài kèm biểu hiện bất thường

Bố mẹ cần đưa trẻ đi khám ngay lập tức khi tình trạng vàng mắt ủa trẻ kéo dài quá 2 tuần kèm với các biểu hiện như: 

– Sốt cao.

– Bú kém hoặc bỏ bú.

– Quấy khóc, nôn trớ hoặc ngủ li bì.

Màu sắc chất thải biến đổi

Nếu thấy nước tiểu của bé có màu vàng sẫm (bình thường nước tiểu trẻ sơ sinh gần như không màu) hoặc phân bạc màu, đây có thể là dấu hiệu của tắc mật bẩm sinh.

Cách điều trị vàng mắt ở trẻ sơ sinh an toàn và hiệu quả

Phần lớn trẻ sơ sinh bị vàng mắt ở mức độ nhẹ là hiện tượng sinh lý và có thể tự khỏi mà không cần can thiệp y tế chuyên sâu. Tuy nhiên, bố mẹ cần theo dõi để đảm bảo nồng độ Bilirubin không tăng cao gây nguy hiểm.

Nếu bé có dấu hiệu vàng mắt đậm dần hoặc kèm các biểu hiện như sốt, bỏ bú…, bố mẹ cần đưa bé đến ngay cơ sở y tế. Dưới đây là các phương pháp hỗ trợ và điều trị vàng mắt phổ biến hiện nay:

Liệu pháp chiếu đèn (Ánh sáng trị liệu)

Đây là lựa chọn hàng đầu dành cho trẻ bị vàng mắt mức độ vừa và nặng. Ánh sáng đặc biệt từ đèn chiếu giúp biến đổi các phân tử Bilirubin thành dạng dễ tan trong nước, từ đó gan có thể dễ dàng phân hủy và đào thải ra ngoài qua nước tiểu và phân.

Tắm nắng đúng cách tại nhà

Với trẻ bị vàng mắt nhẹ, tắm nắng buổi sáng không chỉ cung cấp Vitamin D mà còn giúp hỗ trợ quá trình chuyển hóa Bilirubin dưới da. Bố mẹ cho bé tắm nắng vào khung giờ sớm (trước 8h sáng) để tránh tia cực tím gây hại cho làn da non nớt của trẻ.

Tăng cường dinh dưỡng để thải độc 

– Ưu tiên sữa mẹ: Cho bé bú nhiều lần trong ngày (8 – 12 cữ) giúp kích thích hệ tiêu hóa hoạt động, từ đó tăng tốc độ đào thải Bilirubin qua đường bài tiết.

– Bổ sung dưỡng chất: Pha sữa công thức cần đảm bảo đúng liều lượng theo chỉ định để duy trì quá trình trao đổi chất ổn định.

Thay máu 

Khi nồng độ Bilirubin tăng quá cao và chiếu đèn không hiệu quả, thay máu là giải pháp khẩn cấp để bảo vệ não bộ của trẻ. 

Tóm lại, trẻ sơ sinh bị vàng mắt phần lớn là hiện tượng sinh lý tự nhiên, những cũng có thể là báo động đỏ. Việc chủ động theo dõi và nhận diện sớm các dấu hiệu bất thường là chìa khóa vàng để bảo vệ sức khỏe và thị lực của bé. Nếu bố mẹ nhận thấy tình trạng vàng mắt ở trẻ kéo dài không khỏi hoặc đi kèm các triệu chứng bất thường, hãy đưa bé đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám kịp thời.

Bệnh viện Mắt Quốc tế DND Bắc Giang tự hào là địa chỉ thăm khám mắt uy tín, quy tụ đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm cùng hệ thống trang thiết bị hiện đại. Chúng tôi cam kết đồng hành cùng bố mẹ trong hành trình chăm sóc và bảo vệ đôi mắt trẻ.

_________
BỆNH VIỆN MẮT QUỐC TẾ DND – BẮC GIANG International Eye Hospital
🏥 Địa chỉ: Lô YT, Khu dân cư phía Nam - P. Bắc Giang - Tỉnh Bắc Ninh.
☎️ Điện thoại: 02046 25 26 27
🌐 https://bacgiang.matquocte.vn
🏨 CS1: 128 Bùi Thị Xuân – Hai Bà Trưng – Hà Nội.
📬 CS2: Lô YT, Khu dân cư phía Nam - P. Bắc Giang - Tỉnh Bắc Ninh.
📬 CS3: Số 250 Trường Chinh - P. Lê Thanh Nghị - TP. Hải Phòng.
📬 CS4: 147 - 147B - 147Bis Trương Định - P. Nhiêu Lộc - TP. Hồ Chí Minh.