Nhiều người thường chủ quan bỏ qua hiện tượng mắt bị mờ đi vì cho rằng không đau nhức thì không đáng lo ngại. Tuy nhiên, đây lại là dấu hiệu cảnh báo ngầm của nhiều bệnh lý về mắt phức tạp, điển hình là viêm dây thần kinh thị giác. Tình trạng này nếu không được can thiệp kịp thời có thể gây tổn thương thị lực vĩnh viễn. 

Vậy nguyên nhân gây bệnh này là gì và mức độ nguy hiểm của nó ra sao? Bài viết dưới đây từ Bệnh viện Mắt Quốc tế DND sẽ cung cấp cho bạn cái nhìn toàn diện và chính xác nhất.

Dây thần kinh thị giác là gì? 

Dây thần kinh thị giác (dây sọ số II) là đường truyền dẫn tín hiệu ánh sáng, hình ảnh và màu sắc từ võng mạc về thùy chẩm ở não bộ để xử lý. Mỗi mắt sở hữu một dây thần kinh riêng biệt chạy đối xứng nhau sang hai bán cầu não.

Tổng chiều dài của dây thần kinh thị giác khoảnghơn 5 cm. Nó di chuyển qua 4 đoạn cụ thể như sau:

– Khởi đầu: Xuất phát từ gai thị, xuyên qua củng mạc (0,7 mm).

– Đoạn hốc mắt: Dài khoảng 3 cm.

– Đoạn ống thị giác: Dài khoảng 0,6 cm.

– Đoạn trong sọ: Dài khoảng 1 cm trước khi vào não.

Khái niệm viêm dây thần kinh thị giác

Viêm dây thần kinh thị giác là hiện tượng sưng viêm, nhiễm trùng cấp hoặc mạn tính tại dây thần kinh thị giác. Tình trạng này làm cản trở đường truyền tín hiệu hình ảnh lên não, ảnh hưởng đến thị lực nghiêm trọng.

Viêm dây thần kinh thị giác thường xảy ra ở một bên mắt, đôi khi lan ra cả hai bên trên một phần hoặc toàn bộ sợi thần kinh. Nếu không điều trị kịp thời, tổn thương sẽ tiến triển nặng và có nguy cơ gây mù lòa vĩnh viễn.

Bệnh thường gặp nhất ở người trẻ và trung niên từ 20 – 45 tuổi. Trong đó, nữ giới có tỷ lệ mắc bệnh cao gấp đôi nam giới.

Nguyên nhân tiềm ẩn dẫn đến viêm dây thần kinh thị giác

Đa số các các trường hợp mắc viêm thị thần kinh không tìm thấy nguyên nhân rõ ràng. Ở các trường hợp xác định được nguyên nhân, bệnh thường có mối liên hệ mật thiết với các rối loạn thần kinh hoặc phản ứng bất thường của hệ miễn dịch.

Các tác nhân chính được xác định bao gồm:

– Bệnh đa xơ cứng (MS): Bệnh đa xơ cứng là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây viêm dây thần kinh mắt. Đây là bệnh lý tự miễn đặc trưng bởi việc hệ miễn dịch tự phá hủy lớp vỏ bảo vệ (bao myelin) của sợi thần kinh. 

– Các ổ nhiễm trùng: Bệnh có thể khởi phát sau các đợt nhiễm trùng toàn thân hoặc viêm nhiễm vùng lân cận như: viêm xoang, viêm màng não, lao, quai bị, sởi, zona thần kinh, bệnh Lyme và giang mai.

– Viêm tủy – thị thần kinh (NMO): Hội chứng tự miễn nguy hiểm, tấn công trực tiếp và gây tổn thương sâu sắc lên hệ thống tủy sống cùng dây thần kinh thị giác.

– tác dụng phụ của thuốc: Việc sử dụng một số nhóm thuốc điều trị đặc hiệu có thể gây ra tác dụng phụ, làm tổn thương hoặc kích ứng hệ thần kinh mắt.

– Phản ứng miễn dịch sau tiêm chủng: Một số trường hợp hiếm gặp ghi nhận hệ miễn dịch phản ứng quá mẫn và gây viêm sau khi tiêm vắc-xin.

Triệu chứng nhận biết viêm dây thần kinh thị giác

Bệnh viêm dây thần kinh thị giác thường khởi phát đột ngột với các dấu hiệu điển hình ở mắt. Dưới đây là các biểu hiện tại mắt không thể chủ quan:

– Đau nhức hốc mắt: Cơn đau có mức độ từ nhẹ đến nặng ngay phía sau nhãn cầu. Cảm giác đau nhức này sẽ tăng lên rõ rệt mỗi khi người bệnh liếc hoặc cử động mắt.

– Mất thị lực một bên: Mắt có dấu hiệu mờ đi nhanh chóng sau vài giờ (cấp tính) hoặc giảm dần sau vài tuần (mạn tính), thậm chí mất thị giác hoàn toàn. Đặc biệt, thị lực sẽ mờ đậm hơn khi thân nhiệt tăng do tập thể dục hay tắm nước nóng (hiện tượng Uhthoff).

– Thu hẹp tầm nhìn: Vùng không gian quan sát xung quanh bị thu hẹp đáng kể. Người bệnh có thể xuất hiện các điểm tối (ám điểm) ở trung tâm hoặc mất hẳn tầm nhìn ngoại vi.

– Suy giảm khả năng phân biệt màu sắc: Người bệnh thấy màu sắc xung quanh bị nhạt nhòa, mờ đục, kém sống động, đặc biệt là khó nhận diện màu đỏ.

– Thấy chớp sáng: Xuất hiện các đốm sáng hoặc vệt sáng chớp nháy trước mắt, tần suất tăng lên khi di chuyển nhãn cầu.

– Xuất hiện hiện tượng Pulfrich: Rối loạn thị giác khiến người bệnh nhìn một vật thể đang chuyển động theo đường thẳng thành chuyển động theo đường cong. Biểu hiện này do vận tốc dẫn truyền tín hiệu giữa hai bên mắt không đồng đều.

Đặc biệt, nếu tình trạng viêm thị giác lan rộng hoặc liên quan đến các bệnh lý thần kinh tự miễn (như đa xơ cứng), người bệnh có thể gặp thêm các triệu chứng như:

– Tê bì, châm chích hoặc yếu mỏi một hay nhiều chi.

– Mất thăng bằng, đi lại loạng choạng.

– Rối loạn tri giác (ở giai đoạn biến chứng nặng).

Những biến chứng nguy hiểm của viêm dây thần kinh mắt

Viêm dây thần kinh thị giác là bệnh lý nhãn khoa rất nguy hiểm. Nếu bệnh không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời có thể gây ra nhiều hậu quả nặng nề.

Một số biến chứng của bệnh viêm dây thần kinh thị giác ta có thể kể đến là:

– Hỏng dây thần kinh mắt vĩnh viễn: Tình trạng viêm lâu ngày sẽ làm các sợi thần kinh bị suy yếu và teo đi. Dây thần kinh bị tổn thương càng nặng thì khả năng hồi phục càng thấp.

– Mù lòa hoặc suy giảm thị lực: Đây là biến chứng nghiêm trọng nhất.

– Tác dụng phụ nguy hiểm của thuốc điều trị: Để chữa viêm dây thần kinh thị giác, bác sĩ thường phải dùng thuốc kháng viêm mạnh (Corticoid) liều cao. Thuốc này nếu dùng lâu dài sẽ gây hại cho cơ thể như: làm loét dạ dày, loãng xương, tăng cân, tăng đường huyết và làm giảm sức đề kháng.

Các phương pháp chẩn đoán viêm dây thần kinh thị giác

Để chẩn đoán viêm dây thần kinh thị giác, các bác sĩ nhãn khoa sẽ thực hiện kết hợp nhiều bước thăm khám lâm sàng và cận lâm sàng chuyên sâu.

Khám lâm sàng để chẩn đoán bệnh

– Soi đáy mắt: Bác sĩ nhãn khoa sử dụng kính soi đáy mắt chuyên dụng để quan sát cấu trúc bên trong, kiểm tra xem gai thị và đầu dây thần kinh thị giác có bị sưng nề, xuất huyết hay không.

– Đo thị trường (Kiểm tra tầm nhìn): Phương pháp này giúp đánh giá phần tầm nhìn ngoại vi của người bệnh có bị thu hẹp hay không. 

– Kiểm tra sắc giác (Khả năng nhận diện màu sắc): Bác sĩ sử dụng các bảng màu chuẩn y khoa để xác định mức độ rối loạn sắc giác, do người bệnh thường thấy màu sắc bị nhạt nhòa hoặc sai lệch.

– Đánh giá phản xạ đồng tử: Bác sĩ chiếu đèn để kiểm tra độ nhạy cảm với ánh sáng của đồng tử. Khi dây thần kinh bị viêm, đồng tử ở mắt tổn thương sẽ phản xạ kém hơn bình thường.

Chẩn đoán hình ảnh chuyên sâu

Trong các trường hợp cần tìm chính xác nguyên nhân gốc rễ, bác sĩ sẽ chỉ định thêm chụp cộng hưởng từ (MRI) hoặc chụp CT não – hốc mắt. Đây là phương pháp hiện đại giúp phát hiện xem có khối u nào đang chèn ép đường truyền thần kinh hay không, đồng thời kiểm tra các tổn thương đặc trưng của bệnh đa xơ cứng (MS).

Các phương pháp điều trị viêm dây thần kinh thị giác hiệu quả

Phương pháp điều trị viêm dây thần kinh thị giác được xác định dựa trên  nguyên nhân gây bệnh và thể trạng của mỗi người. Do bệnh khởi phát do nhiều nguyên nhân nên quá trình chữa trị đòi hỏi sự phối hợp toàn diện giữa chuyên khoa Mắt và các chuyên khoa liên quan như Thần kinh, Tai Mũi Họng,…

Để điều trị viêm dây thần kinh thị giác việc đầu tiên cần làm là nhanh chóng loại bỏ tác nhân gây viêm, giảm sưng nề dây thần kinh. Do đó sau khi thăm khám, bệnh nhân thường được điều trị tích cực bằng các nhóm thuốc chính sau:

– Liệu pháp Corticosteroid liều cao: Bác sĩ thường chỉ định tiêm Steroid tĩnh mạch trong vài ngày đầu để ức chế phản ứng viêm nhanh chóng, sau đó chuyển sang dạng thuốc uống duy trì và giảm liều từ từ.

– Thuốc kháng sinh hoặc kháng virus: Được áp dụng ngay khi xác định nguyên nhân viêm dây thần kinh mắt do nhiễm khuẩn, nhiễm virus từ các ổ viêm lân cận như viêm xoang, viêm màng não, quai bị hoặc zona thần kinh.

– Điều trị theo nguyên nhân đặc hiệu: Sử dụng các thuốc ức chế miễn dịch hoặc lọc huyết tương nếu bệnh khởi phát do các hội chứng tự miễn như đa xơ cứng (MS) hoặc viêm tủy – thị thần kinh (NMO).

Những loại thuốc trên, bệnh nhân phải tuân thủ theo chỉ định của bác sĩ. Tuyệt đối không được tự ý mua và sử dụng thuốc để tránh tác dụng ngược đáng tiếc.

Mặc dù bệnh viêm dây thần kinh thị giác có khả năng tự hồi phục cao nhưng vẫn có thể để lại di chứng mù lòa nếu chủ quan. Khi nhận thấy các dấu hiệu bất thường ở mắt, người bệnh cần chủ động đi khám ngay lập tức để không bỏ lỡ “thời gian vàng” điều trị.

Để bảo vệ cửa sổ tâm hồn, Bệnh viện Mắt Quốc tế DND Bắc Giang chính là điểm đến đáng tin cậy. Tại đây quy tụ đội ngũ bác sĩ nhãn khoa giỏi chuyên môn, cùng hệ thống máy móc chẩn đoán hình ảnh hiện đại đạt chuẩn quốc tế. Bệnh viện cam kết mang đến sự hài lòng cho từng người bệnh.

_________
BỆNH VIỆN MẮT QUỐC TẾ DND – BẮC GIANG International Eye Hospital
🏥 Địa chỉ: Lô YT, Khu dân cư phía Nam - P. Bắc Giang - Tỉnh Bắc Ninh.
☎️ Điện thoại: 02046 25 26 27
🌐 https://bacgiang.matquocte.vn
🏨 CS1: 128 Bùi Thị Xuân – Hai Bà Trưng – Hà Nội.
📬 CS2: Lô YT, Khu dân cư phía Nam - P. Bắc Giang - Tỉnh Bắc Ninh.
📬 CS3: Số 250 Trường Chinh - P. Lê Thanh Nghị - TP. Hải Phòng.
📬 CS4: 147 - 147B - 147Bis Trương Định - P. Nhiêu Lộc - TP. Hồ Chí Minh.