🗓10/09/2026

Bệnh võng mạc tiểu đường: Nguy cơ mù lòa từ chứng mù mắt!

Người mang bệnh nền tiểu đường bị mờ mắt không đơn thuần là mỏi mắt thông thường, mà rất có thể là dấu hiệu sớm của bệnh võng mạc tiểu đường. Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể gây mất thị lực vĩnh viễn.

Bài viết dưới đây của Bệnh viện Mắt Quốc tế DND Bắc Giang sẽ giúp bạn nhận diện các dấu hiệu của bệnh và giải pháp điều trị tối ưu để chủ động bảo vệ thị lực.

Võng mạc tiểu đường là gì?

Võng mạc tiểu đường (hay võng mạc đái tháo đường) là một trong những biến chứng mắt do bệnh tiểu đường. Bệnh này xảy ra khi lượng đường trong máu ở mức cao liên tục, gây tổn thương trực tiếp đến hệ thống mạch máu nhỏ nuôi dưỡng võng mạc (lớp màng thần kinh nhạy cảm ở đáy mắt).
Bệnh võng mạc tiểu đường thường tiến triển âm thầm, không có triệu chứng rõ rệt ở giai đoạn đầu. Tuy nhiên, nếu không được chủ động tầm soát đáy mắt và điều trị kịp thời sẽ đối diện với nguy cơ mù lòa vĩnh viễn.

Nguyên nhân và các yếu tố nguy cơ gây bệnh võng mạc tiểu đường

Nguyên nhân gốc rễ gây ra bệnh võng mạc tiểu đường là do tình trạng đường huyết tăng cao trong thời gian dài. Lượng đường trong máu quá cao làm suy yếu và tổn thương hệ thống vi mạch máu nhỏ nuôi dưỡng võng mạc ở đáy mắt, dẫn đến rò rỉ dịch hoặc tắc nghẽn mạch máu.

Bên cạnh nguyên nhân chính, dưới đây là những yếu tố nguy cơ hàng đầu khiến bệnh diễn tiến nhanh hơn:

  • Mắc bệnh tiểu đường nhiều năm: Thời gian bị tiểu đường càng lâu, tỷ lệ gặp biến chứng ở mắt càng cao.
  • Kiểm soát đường huyết kém: Bệnh nhân có chỉ số đường huyết không ổn định và không kiểm soát đường huyết.
  • Mắc các bệnh lý nền khác: Bệnh nhân bị tăng huyết áp (cao huyết áp) hoặc rối loạn mỡ máu (mỡ máu cao) làm tăng áp lực và phá hủy mạch máu mắt nhanh hơn.
  • Thai kỳ ở người bệnh tiểu đường: Phụ nữ mang thai có tiền sử đái tháo đường hoặc bị tiểu đường thai kỳ cần đặc biệt lưu ý vì nội tiết tố thay đổi dễ làm bùng phát biến chứng.
  • Thói quen sinh hoạt không lành mạnh: Hút thuốc lá, uống rượu bia thường xuyên và lười vận động làm suy giảm lưu thông máu đến các cơ quan, bao gồm cả đôi mắt.

 Dấu hiệu biến chứng võng mạc tiểu đường cần khám ngay

Bệnh võng mạc tiểu đường thường không có dấu hiệu rõ ràng ở giai đoạn đầu nên nhiều người bỏ qua vì nghĩ rằng mắt bị mờ do mỏi thông thường. Tuy nhiên, khi bệnh nghiêm trọng hơn, hiện tượng mờ mắt do tiểu đường sẽ xuất hiện kèm theo các triệu chứng cảnh báo nguy hiểm sau:

  • Hạn chế tầm nhìn: Mắt nhìn mờ nhòe, hình ảnh không còn sắc nét.
  • Hiện tượng “ruồi bay”: Thấy các đốm đen, sợi đen hoặc vệt lơ lửng di động trước mắt.
  • Biến dạng hình ảnh: Nhìn hình ảnh bị méo mó, méo hình, mất thị lực ở một vài vùng cụ thể.
  • Thấy bóng đen che khuất: Xuất hiện các mảng tối hoặc bóng đen lớn che khuất một phần tầm nhìn.
  • Mất thị lực đột ngột: Thị lực sụt giảm rất nhanh chỉ trong một thời gian ngắn.

Các giai đoạn của bệnh võng mạc tiểu đường

Bệnh võng mạc tiểu đường được chia thành 2 giai đoạn phát triển chính:

Giai đoạn chưa tăng sinh 

Đây là giai đoạn đầu của bệnh. Ở giai đoạn này, các thành mạch máu nhỏ ở võng mạc bị yếu đi, phình lên (gọi là vi phình mạch) và bắt đầu rò rỉ dịch, máu vào võng mạc. Hiện tượng rò rỉ này nếu xảy ra ở vùng trung tâm đáy mắt sẽ gây ra phù hoàng điểm đái tháo đường, khiến mắt người bệnh mờ đi.

Giai đoạn tăng sinh 

Đây là giai đoạn muộn và có nguy cơ đe dọa đến thị lực. Khi các mạch máu cũ bị tắc nghẽn nghiêm trọng gây thiếu máu võng mạc, cơ thể sẽ tự kích thích mọc ra các mạch máu mới bất thường (gọi là tân mạch). Tuy nhiên, các tân mạch này cấu trúc rất mỏng manh và dễ vỡ, dẫn đến các biến chứng: xuất huyết dịch kính hoặc hình thành sẹo co kéo gây bong võng mạc. Nếu không được xử trí kịp thời, người bệnh có nguy cơ bị mù lòa vĩnh viễn.

Các phương pháp điều trị biến chứng võng mạc tiểu đường tiên tiến

Liệu pháp Laser quang đông võng mạc

Phương pháp này sử dụng chùm tia laser năng lượng cao tác động trực tiếp vào vùng võng mạc bị tổn thương. Tia Laser sẽ phá hủy các vùng võng mạc bị thiếu máu (nơi kích thích sản sinh tân mạch bất thường) và các tế bào tiêu thụ nhiều oxy, từ đó cải thiện quá trình oxy hóa lớp võng mạc phía trong, ngăn chặn mạch máu mới mọc lên và giảm phù hoàng điểm. Tùy vào tổn thương, bác sĩ sẽ chọn kỹ thuật laser quang đông ổ (focal laser), laser dạng lưới (grid laser) hoặc laser quang đông toàn bộ võng mạc (panretinal laser).

Sau khi bắn laser, người bệnh có thể gặp hiện tượng tạm thời như chói lóa, giảm thị lực nhẹ hoặc chớp sáng. Các triệu chứng này sẽ tự biến mất. Người bệnh cũng cần tái khám nghiêm ngặt theo lịch hẹn của bác sĩ để theo dõi tình trạng mắt.

Tiêm thuốc nội nhãn 

Đây là giải pháp ít xâm lấn và mang lại hiệu quả cao đối với tình trạng phù hoàng điểm đái tháo đường. Bác sĩ sẽ tiêm các thuốc ức chế tăng sinh mạch máu (Anti-VEGF như Lucentis, Avastin, Pegabtanib) hoặc thuốc Corticoid trực tiếp vào buồng dịch kính của mắt. Phương pháp này giúp làm teo các mạch máu bất thường, giảm hiện tượng rò rỉ dịch và chống phù nề hoàng điểm nhanh chóng.

Phẫu thuật cắt dịch kính 

Phương pháp phẫu thuật chỉ định ở giai đoạn muộn khi bệnh võng mạc tiểu đường đã xảy ra các biến chứng. Các bác sĩ sẽ tiến hành hút bỏ máu tràn trong buồng dịch kính (xuất huyết dịch kính kéo dài không tự tiêu) để trả lại sự trong suốt cho mắt. Các màng xơ mạch, dải xơ co kéo gây nguy cơ bong võng mạc cũng sẽ được cắt.

Các phương pháp phòng ngừa biến chứng võng mạc tiểu đường hiệu quả

Kiểm soát đường huyết

Duy trì lượng đường trong máu ở ngưỡng an toàn là biện pháp để ngăn ngừa tổn thương hệ thống mạch máu ở đáy mắt. Để kiểm soát đường huyết hiệu quả người bệnh cần tuân thủ những điều sau: 

  • Chế độ dinh dưỡng khoa học: Thiết lập thực đơn ăn uống lành mạnh, tăng cường chất xơ từ rau xanh, hạn chế tối đa tinh bột tinh chế, đồ ăn nhiều đường ngọt hoặc thực phẩm chế biến sẵn.
  • Duy trì vận động thể chất: Tập thể dục đều đặn ít nhất 30 phút mỗi ngày (đi bộ, đạp xe, bơi lội…) phù hợp với thể trạng để giúp tăng độ nhạy insulin và ổn định đường huyết.
  • Dùng thuốc đúng chỉ định: Tuyệt đối không tự ý bỏ thuốc hoặc thay đổi liều lượng. Cần uống thuốc hạ đường huyết hoặc tiêm insulin đúng giờ, đúng phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa nội tiết.
  • Chủ động kiểm tra đường huyết: Thường xuyên tự kiểm tra đường huyết tại nhà nhiều lần trong ngày (trước/sau ăn) và xét nghiệm chỉ số HbA1c định kỳ 3 tháng/lần để kịp thời điều chỉnh lối sống.

Tầm soát và khám mắt định kỳ

Khám mắt định kỳ là giải pháp quan trọng nhất giúp phát hiện sớm bệnh võng mạc đái tháo đường ngay từ giai đoạn chưa tăng sinh (giai đoạn chưa có triệu chứng mờ mắt). Từ đó, các bác sĩ đưa ra phác đồ can thiệp sớm, nâng cao hiệu quả điều trị và chặn đứng nguy cơ mù lòa.

Ổn định chỉ số huyết áp và mỡ máu

Tăng huyết áp và rối loạn mỡ máu (cholesterol cao) là những “đồng phạm” hàng đầu đẩy nhanh tốc độ phá hủy các mạch máu võng mạc.

  • Người bệnh nên duy trì chế độ ăn giảm muối (ăn nhạt), hạn chế các loại mỡ động vật, phủ tạng và chất béo xấu.
  • Kết hợp vận động và sử dụng thuốc hạ áp, thuốc hạ mỡ máu theo chỉ định để giữ các chỉ số này luôn trong ngưỡng an toàn.

Nói không với thuốc lá và chất kích thích

Hút thuốc lá không chỉ hủy hoại hệ hô hấp mà còn làm co thắt và tổn thương thành mạch máu, làm gia tăng nghiêm trọng nguy cơ mắc các biến chứng mắt do tiểu đường. Hãy chủ động từ bỏ thuốc lá và hạn chế rượu bia để bảo vệ mạch máu toàn thân và đôi mắt của bạn.

Lắng nghe và chú ý đến những thay đổi của đôi mắt

Bên cạnh việc thăm khám định kỳ, người bệnh cần đặc biệt “nhạy cảm” với thị lực của chính mình. Ngay khi phát hiện các dấu hiệu bất thường như nhìn mờ đột ngột, thấy đốm đen ruồi bay, nhìn hình ảnh méo mó hoặc sợ ánh sáng, bạn cần đến ngay cơ sở nhãn khoa chuyên sâu để kiểm tra đáy mắt kịp thời, tránh để bệnh tiến triển sang giai đoạn tăng sinh nguy hiểm.

Tóm lại, bệnh võng mạc tiểu đường là một biến chứng nguy hiểm của người bệnh đái tháo đường. Căn bệnh này có thể cướp đi thị lực của người bệnh bất cứ lúc nào nếu không được phát hiện và can thiệp kịp thời. 

Để bảo vệ đôi mắt, việc lựa chọn một địa chỉ tầm soát đáy mắt chất lượng là điều vô cùng quan trọng. Bệnh viện Mắt Quốc tế DND Bắc Giang tự hào là địa chỉ uy tín trong việc chẩn đoán và điều trị biến chứng mắt do tiểu đường nhờ những thế mạnh vượt trội:

  • Đội ngũ bác sĩ: Quy tụ đội ngũ y bác sĩ giàu kinh nghiệm, chuyên môn cao.
  • Trang thiết bị hiện đại bậc nhất: Sở hữu hệ thống máy chụp cắt lớp võng mạc OCT công nghệ cao, giúp chẩn đoán chính xác các vi tổn thương đáy mắt ở giai đoạn khởi phát mà mắt thường không thể nhìn thấy.
  • Phác đồ điều trị tiên tiến: Ứng dụng các phương pháp hiện đại giúp phục hồi và bảo tồn thị lực tối đa, nhẹ nhàng và an toàn cho người bệnh.

_________
BỆNH VIỆN MẮT QUỐC TẾ DND – BẮC GIANG International Eye Hospital
🏥 Địa chỉ: Lô YT, Khu dân cư phía Nam - P. Bắc Giang - Tỉnh Bắc Ninh.
☎️ Điện thoại: 02046 25 26 27
🌐 https://bacgiang.matquocte.vn
🏨 CS1: 128 Bùi Thị Xuân – Hai Bà Trưng – Hà Nội.
📬 CS2: Lô YT, Khu dân cư phía Nam - P. Bắc Giang - Tỉnh Bắc Ninh.
📬 CS3: Số 250 Trường Chinh - P. Lê Thanh Nghị - TP. Hải Phòng.
📬 CS4: 147 - 147B - 147Bis Trương Định - P. Nhiêu Lộc - TP. Hồ Chí Minh.